Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
982
rok szkolny
2004/2005

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola doświadczeń w nauczaniu chemii

Nauka chemii w szkole, jest "praktycznym" wyzwaniem dla nauczycieli uczących tego przedmiotu. Wiedza i umiejętności, jakie posiada wykładowca do nauczania tej jednej z nauk przyrodniczych, pozwalają mu w obrębie swych kompetencji stworzyć optymalne warunki werbalno - wizualne do przekazywania informacji uczniom. Osoba prowadząca zajęcia jest w stanie wyłożyć pewien zakres materiału na drodze dialogu; skonstruować tak tematykę lekcyjną, aby można było wykorzystać na niej formę przekazu informacji w postaci doświadczeń chemicznych. To dzięki nim nauczyciel stwarza bliższy kontakt między wykładowcą a słuchaczami i zarazem obserwatorami, jakimi są uczniowie. Przykładem zagadnienia, które oparte jest na doświadczeniach jest temat: "Substancje chemiczne i ich właściwości". Na ten zakres wiadomości przeznaczyć można dwie jednostki lekcyjne. Pierwsza z nich obejmować powinna teoretyczne zapoznanie uczniów z rodzajami i właściwościami fizycznymi substancji a druga oparta na doświadczeniach chemicznych.

Aby sprawdzić wiadomości uczniów oraz zakres przyswojonych umiejętności przeprowadziłem badanie wyników w formie testu wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią, obejmującego zakres materiału: "Substancje chemiczne i ich właściwości".

Poniżej przedstawiłem zależności stopnia przyswojenia określonej wiedzy od metod nauczania. Głównym elementem, na jakim skupiłem się przy tworzeniu testu, było sprawdzenie czy i w jakim stopniu metoda pracy aktywnej w formie doświadczeń jest efektywniejsza od metody podającej w formie wykładu, referatu czy pogadanki.

Zestawione wykresy, (Rys. 1-2), przedstawiają analizę porównawczą pytań testowych pod kątem łatwości i trudności zadań, lekcja prowadzona metodą podającą, jak również z wykorzystaniem doświadczeń.


REKLAMA

ilustracja

W tabeli przedstawiłem wyniki średnich stopni łatwości i trudności analizowanego testu przy porównaniu metod podających z wykorzystaniem doświadczeń na lekcjach chemii.

ilustracja

Wnioski:

Analizując wykresy, Rys.1.2 nasuwa się wniosek, iż niezależnie od stopnia trudności danego zadania, sposób przekazywania wiedzy oparty na metodach poglądowych jest bardziej efektywny niż metody podające, jak np. wykład. Wartości (średnich) stopni łatwości i trudności zadań może nie różnią się znacząco w pojedynczych zadaniach, jednakże przy ocenie całego sprawdzianu mają znaczący wpływ na poziom, ilość punktów a tym samym ocenę.

Analiza wskaźników stopni łatwości i trudności pytań testowych wykazała, że przy przygotowaniu młodzieży do testu metodami podającymi, min. wykład, pogadanka, średni stopień łatwości zadań wyniósł (18,2), natomiast przy pracy z młodzieżą z wykorzystaniem doświadczeń chemicznych (20,38). Rozpatrując stopień trudności przy wykorzystaniu metod doświadczalnych (9,62) a (11,8) - metodami podającymi.

Nasuwa się, więc wniosek, że na lekcjach chemii wykorzystanie metod podających, takich jak wykład, referat czy pogadanka ze wzmocnieniem roli nauczyciela jest "wstępną formą" umożliwiającą uczniom zapoznanie się z tematyką. Natomiast doświadczenia stanowią główny trzon pozwalający na optymalne przekazanie wiadomości i umiejętności. W tym momencie uczniowie nie pracują tylko zmysłem słuchu, lecz również zmyłem wzroku i wykorzystają niekiedy umiejętności manualne podczas wykonywania doświadczenia pod okiem osoby prowadzącej zajęcia. Wykorzystując doświadczenia chemiczne na lekcji, w pracy z uczniami nauczyciel stara się w sposób bardziej atrakcyjny do formy wykładu przedstawiać zagadnienia danej lekcji, potwierdza przy tym swoją wiedzę i umiejętności oraz zdolności współpracy z młodzieżą. Uczniowie zauważają, iż teoria z danej dziedziny wiedzy przekazywana przez nauczyciela nie musi być suchą informacją do "wykucia" na pamięć. Nauczyciel przekonuje, że chemia to nie tylko słowa, ale również zjawiska, reakcje, przemiany, które zachodzą w naszym otoczeniu, w nas samych. Można czynnie uczestniczyć w ich zmianach. Dzięki doświadczeniom wykonywanym na lekcjach uczniowie zbliżają się do tej dziedziny nauk przyrodniczych. Poznają ich elementarne podstawy, w namacalny sposób. Doświadczenia są jedną z głównych metod aktywizujących w nauczaniu chemii, pozwalają rozwijać wyobraźnię i kształcić poczucie własnych zdolności i umiejętności.

Literatura:
[1] A. Burewicz, H. Gulińska, in: Dydaktyka chemii, UAM, Poznań 1993, str. 151
[2] B. Niemierko in: Między oceną szkolną a dydaktyką, WSiP, Warszawa 1997
[3] K. Świerczyński in: Pomiar dydaktyczny, analiza statystyczna testu, RODN "WOM", Częstochowa 1999

mgr Adam Makówka
VI LO im J. Dąbrowskiego w Częstochowie


Zaświadczenie online



numer online: 93 gości

reklama