Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
780
rok szkolny
2003/2004

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rozwój mowy dziecka

Mowa jest jedną z najbardziej specyficznych cech człowieka, ściśle związana ze świadomością. Jest jedną z funkcji ośrodkowego systemu nerwowego (Z.Kułakowska 1997). Mowa jest aktem w procesie językowego porozumiewania się, którego istotę stanowi nadawanie dźwiękowe i odbiór słuchowy informacji słownej (Błachnio 1987).W modelu mowy wyróżnia się w aspekcie społecznym trzy podstawowe składniki: nadawcę, odbiorcę i przekazywanie tekstu (Maruszewski 1970).Mowa w dużej mierze wpływa na całokształt rozwoju dziecka, jego powodzenie szkolne, pozycję i autorytet w grupie rówieśniczej. Z różnych przyczyn w procesie mowy może dochodzić do powstawania wad wymowy-odchyleń od normy językowej.

Rozwój mowy jest uwarunkowany genetycznie, zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest w kontakcie ze środowiskiem społecznym, z innymi ludźmi. Słowem jest to proces, w którym współgrają czynniki biologiczne i środowiskowe (G.Demel 1996).

Według Leona Kaczmarka w rozwoju mowy wyodrębnia się cztery okresy:
- okres melodii 0-1 r.ż.
- okres wyrazu 1-2 r.ż.
- okres zdania 2-3 r.ż.
- okres swoistej mowy dziecięcej 3-7 r.ż.


REKLAMA

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na okres przygotowawczy, który przypada na 3-9 miesiąc życia płodowego, w którym to u dziecka wykształcają się narządy mowne i rozpoczyna się ich funkcjonowanie. Już w życiu płodowym dziecko rejestruje w swej pamięci słuchowej głos matki (E.Minczakiewicz 1997).

Okres melodii - od urodzenia do 1 roku życia dziecka.Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku. Między 2-3 m.ż. występuje głużenie. Między 6-7 m.ż. dziecko zaczyna gaworzyć, powtarza zasłyszane dźwięki. Około 7-8 m.ż. dziecko aktywnie reaguje na mowę. W 1 roku życia dziecko poprawnie wymawia głoski a,e,i,m.,b,n,d,t.

Okres wyrazu - wypada między 1-2 r.ż., w tym okresie dziecko używa prawie wszystkich samogłosek z wyjątkiem nosowych (ę,ą) oraz wymawia spółgłoski:
p, pi, b, m, t, d, n, k, j, ś, ź, ć, dź, ch.Pozostałe zastępuje innymi o zbliżonym miejscu artykulacji. Mowę w tym okresie cechują jednowyrazowe wypowiedzi często niepełne na przykład: pomidor (midol). Dziecko zna około trzystu słów.

Okres zdania - pierwsze zdania pojawiają się między 2-3 r.ż. W tym okresie dziecko powinno prawidłowo wymawiać następujące głoski:
p, b, m, pi, bi, mi, f, w, fi, wi, k, g, ch, t, d, n, l, ś, ź, ć, dź. W drugim roku życia dziecko powinno wypowiedzieć poprawnie proste zdania, a w trzecim roku życia zdania dłuższe, złożone z czterech, pięciu słów.

Okres swoistej mowy dziecięcej- przypada na okres od 3 do 7 r. ż. W dalszym ciągu wzbogacany jest zasób słownictwa, umiejętność budowania zdań złożonych oraz następuje dalszy rozwój artykulacji. Wymowa dziecka sześcioletniego powinna już być poprawna pod względem artykulacyjnym, a w wieku siedmiu lat pod względem gramatycznym i składniowym.

U znacznej jednak liczby dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym
(około 30%) występują zaburzenia i opóźnienia rozwoju mowy (E.Spałek, C.Kułakowska 1996).

Największą grupę tworzą wady artykulacyjne, nazwane dyslalią. Dyslalia- to nieprawidłowość w wymawianiu jednej głoski, wielu głosek, a nawet wszystkich lub niemal wszystkich głosek od razu (bełkot). Zachowane są rytm, melodia i akcent, a sama mowa jest jednak zatarta, mało zrozumiała lub zupełnie niezrozumiała. W obrębie dyslali wyróżniamy wszelkiego rodzaju seplenienia, rerania, nieprawidłową wymowę głosek k, g, bezdźwięczność i inne odchylenia od prawidłowej artykulacji (G.Demel 1996).

Jeśli dziecko osiągnęło wiek, w którym powinno wymawiać już daną głoskę, a nie robi tego, zasięgnijmy porady logopedy (E.Spałek,C.Piechowicz-Kułakowska 1996).

Bibliografia :
Balejko A. Jak pokonać seplenienie Białystok.2001
Błachnio K.Wybrane zagadnienia z metodyki logoterapii.Warszawa 1989
Demel G. Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola .Warszawa WSiP 1996
Kaczmarek L. Nasze dziecko uczy się mowy.Lublin wyd. Lubelskie 1966
Mierzejewska H. Mózgowe porażenie dziecięce .Warszawa 1983
Minczakiewicz E. Logopedia. Kraków Wyd. Naukowe WSP 1987
Spałek E.,Piechowicz-Kułakowska C.Jak pomóc dziecku z wadą wymowy Kraków Impuls 1996

Iwona Madecka-Kozieł
Szkoła Podstawowa nr 1 w Brennej Leśnicy


Zaświadczenie online



numer online: 105 gości

reklama