Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5865
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Projekt edukacyjny jako obszar działania w pracy opiekuńczo-wychowawczej

Współczesna rzeczywistość społeczna stwarza młodzieży szeroką bazę rozwoju zainteresowań. Wszechobecne media, w tym w szczególności Internet sprawiają, że młode pokolenie nie zawsze wybiera wartościowe dla siebie treści. Chętnie korzysta z Gadu Gadu i Skype ale ta pozorna bliskość tak naprawdę sprawia, że coraz bardziej izoluje się od grupy rówieśniczej, tym samym utrudniona jest socjalizacja. Młodzież żyje więc w zamkniętym świecie i zainteresowanie jej szerszymi inicjatywami społeczno-edukacyjnymi stanowi trudne wyzwanie dla nauczycieli, rodziców i wychowawców.

W okresie wczesnej dorosłości zachodzi proces socjalizacji wtórnej, który polega na dostosowywaniu się do grup społecznych i współuczestnictwa w ich działalności poprzez podejmowanie i pełnienie określonych ról [M.Przetacznik-Gierowska, M.Tyszkowa, s.66-67]. W tym stadium realizowane są podstawowe typy aktywności młodzieży, które koncentrują się w formie zespołowej i przejawiają zarówno na forum szkoły, jak i w działalności klubów i inicjatyw.

Proces socjalizacji w szczególny sposób można zaobserwować w bursach, internatach, domach dziecka. Praca w tych środowiskach wymaga od pedagogów poszukiwania nowych i ciekawych form pracy z młodzieżą lub powrotu do sprawdzonych przez lata doświadczeń. Od kilku lat można zaobserwować, że w wymienionych placówkach zaczęła no nowo ożywać metoda projektu edukacyjnego znana w Polsce od lat trzydziestych, a sięgająca korzeniami do Stanów Zjednoczonych. Wydaje się, że właśnie ona pozwala w wyjątkowy sposób włączać młode pokolenie w proces socjalizacji, integrować się wychowawcy z grupą biorącą udział w projekcie, uwzględniać indywidualne zainteresowania i umiejętności każdego z członków zespołu. E.Taranta podaje za J.Królikowskim, że "projekt to metoda nauczania, a szerzej jeden ze sposobów realizacji określonego zagadnienia (zadania) szkolnego programu nauczania" [E.Taranta, s.1]. Dalej za autorką można krótko scharakteryzować komponenty tworzące całościowy obraz projektu edukacyjnego. Przede wszystkim powinien posiadać określony tytuł (nazwę), a wychowankowie powinni zostać zapoznani z przyjętymi celami i formą realizacji. Projektowane zadanie należy ująć w określone ramy czasowe zarówno na poziomie elementów jednostkowych, jak i całości. Do jego realizacji należy wyznaczyć konkretne osoby tworzące zespół, który zna sposoby oceniania wyznaczonego zadania i poszczególne etapy projektu. Charakterystycznym elementem jest otwarta prezentacja projektu dla szerszego grona obserwatorów.

Z założenia więc metoda projektu pozwala wychowankowi samodzielnie badać, analizować, tworzyć, odkrywać, poznawać, poszukiwać - tym samym rozwija jego struktury poznawcze i zainteresowania. Pozwala przyswoić określoną hierarchię wartości i zabezpiecza potrzeby rozwojowe młodzieży. Samodzielnie wykonane zadanie na dłużej pozostanie w pamięci i jest bardziej doceniane.

Projektem edukacyjnym, który trwa już siedem lat, a w którym wspólnie z wychowankami uczestniczyłam czterokrotnie jest projekt "Zakochaj się w Lublinie".

Jego autorami są doradca metodyczny mgr W. Bodo i wychowawca, a także kwalifikowany przewodnik mgr M. Dunin-Kozicka. W pierwotnej wersji projekt stwarzał możliwość włączenia do jego realizacji szerokiego grona wychowanków i ich opiekunów. Po pierwszej edycji regulamin został uszczegółowiony, czego efektem są następujące założenia projektu: przeznaczony jest dla wychowanków burs, internatów, domów dziecka miasta Lublin; wspólna nazwa, którą autorzy opatrują kolejne edycje to Konkurs Krajoznawczy dla burs, internatów, placówek opiekuńczo-wychowawczych i oświatowych miasta Lublin "Zakochaj się w Lublinie". Projekt w kolejnych latach przyjmował następujące tytuły i obszary pracy twórczej młodzieży:

  • I edycja Zakochaj się w Lublinie - 2000/01
  • II edycja Lublinianin Europejczyk - 2001/02
  • III edycja Lublin miasto partnerskie - 2002/03
  • IV edycja Samorząd miasta Lublin - 2003/04
  • V edycja Lubelska prasa, radio i telewizja - 2004/05
  • VI edycja Przedsiębiorstwa świadczące usługi mieszkańcom Lublina - 2005/06
  • VII edycja Nauka i oświata w Lublinie - 2006/2007
  • VIII edycja Teatry Lublina - 2007/2008
  • IX edycja Muzea lubelskie - 2008/2009

    Autorzy projektu do głównych celów zaliczają:
    - edukację regionalną - szacunek dla przeszłości,
    - umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji,
    - umiejętność pracy zespołowej,
    - kreatywne myślenie i samodzielne rozwiązywanie problemów,
    - autoprezentację,
    - nawiązywanie bliższych kontaktów i współpracy między placówkami.

    Moje kilkuletnie doświadczenia wskazują, że obszar celów mimo, że zawężony do konkretnego projektu doskonale wpisuje się w szerszą rzeczywistość społeczną. Możemy więc mówić, że wychowanek wzbogaca się o wiedzę o kulturze, tradycji, architekturze, historii, mediach, nauce itd. Przypisywanie progresywistycznej roli wychowawcy-koordynatorowi działań młodzieży doskonale pomaga wczuć się w pracę zespołu.

    Rys.1. Schemat organizacyjny projektu edukacyjnego

    Projekt edukacyjny posiada ściśle określone ramy czasowe. Ogłaszany jest zwykle pod koniec roku kalendarzowego, ale jego rzeczywisty początek przypada w lutym. Czas ten jest niezbędny dla autorów, bowiem jak wskazuje przedstawiona powyżej tematyka poszczególnych edycji wymaga ona częstych kontaktów z organizacjami i organami, które są przedmiotem późniejszych opracowań.

    Projekt obejmuje kilka etapów (patrz wyżej). Dla wychowanków najważniejsze jest zapoznanie się z problematyką projektu i w odniesieniu do niej przygotowanie treści uzasadniających wybór tematu. Etap ten zwykle kończy się pod koniec kwietnia, początek maja. Jest on poprzedzony spotkaniem organizatorów z opiekunami młodzieży na którym zostają szczegółowo zapoznani z jego strukturą, celami i wymogami formalnymi. W maju młodzież pisze test wiedzy na temat zagadnień związanych z problematyką konkursu.

    Główną zasadą uczestnictwa w projekcie jest stworzenie zespołu pięciu wychowanków pracujących pod opieką jednego wychowawcy. Kolejne zasady wyszczególnione w regulaminie to: obligatoryjne przygotowanie przez zespół materiałów uzasadniających temat projektu edukacyjnego, których formę prezentacji pozostawiono dowolną. Efekty pracy w postaci prezentacji muszą zostać przedstawione szerszemu gronu w placówce macierzystej zespołu. Najczęściej są to mieszkańcy placówki, inne zespoły biorące udział w projekcie, kierownictwo i dyrekcja, a także zaproszeni gości z instytucji, o której traktował projekt. Sama prezentacja uzależniona jest od możliwości i zainteresowań wychowanków i placówki. Dużym zainteresowaniem cieszy się prezentacja multimedialna. Najczęściej składa się ona z fotoreportażu ze zrealizowanej wycieczki, połączonego z filmem i szeroką informacją na temat poruszanych zagadnień. Zespoły przygotowują wystawki, gazetki, krótkie felietony, ale także bajki, kabarety, przedstawienia teatralne i audycje radiowe. Niewątpliwie realizacja prezentacji w znacznej mierze uzależniona jest od możliwości finansowych i technicznych placówek uczestniczących w projekcie. Szybki przepływ informacji pomiędzy zespołami, opiekunami i organizatorami ułatwia Internet. W tej części realizacji projektu młodzież uczy się nowoczesnych środków komunikacji, bliskiej współpracy w grupie, szanowania opinii kolegów, śmiałości i otwartości. Spotkania zespołu tworzącego projekt pozwalają w wyjątkowy sposób zacieśnić więzi między wychowankami, a ich opiekunem. Każdy zespół stara się przygotować coś niekonwencjonalnego, a jednocześnie interesującego i stanowiącego bogaty nośnik informacji o problematyce projektu.

    Po zakończeniu części związanej z prezentacją młodzież uczestniczy w teście wiedzy z zakresu zagadnień poruszanych w bieżącym projekcie. W teście uczestniczą trzy osoby z każdego zespołu z zaangażowanych pięciu, których wyniki są sumowane i dzielone na trzy. Posiadana przez wychowanków wiedza jest oceniana przez komisję konkursową, której skład zmienia się corocznie. Stałym członkiem jury jest prezes Oddziału Miejskiego PTTK. Młodzież poznaje wyniki punktacji bezpośrednio po teście. O wygranej decyduje punktacja testowa, bowiem prezentacja nie jest włączana do ogólnego wyniku. Nie można jednak wykluczyć istotnej roli prezentacji, bowiem sam fakt jej przygotowania, zaangażowania różnorodnych zmysłów świadczy o nowo nabytych umiejętnościach wychowanków. Zespoły, które zdobyły trzy pierwsze miejsca otrzymują nagrody książkowe i dyplomy. Uroczyste podsumowanie projektu zawsze przygotowuje zwycięska placówka.

    Co takiego jest w tym projekcie, że przyciąga młodzież? Mimo, że teoretycznie wyodrębniane są trzy pierwsze zwycięskie placówki, to tak naprawdę wszystkie zespoły są wygrane. Każdy z nich nabył nowe doświadczenia, poznał szerokie środowisko, zintegrował się z kolegami z innych placówek. Dodatkowym bodźcem, który angażuje wychowanków jest wycieczka dla wszystkich uczestników projektu. Organizatorzy starają się zawsze o miejsce ciekawe kulturowo-architektonicznie i posiadające bogatą tradycję. Największym wydarzeniem był wyjazd w 2006 roku na wycieczkę do Lwowa.

    Wydaje się, że metoda ta doskonale wpisuje się w strategię pracy wychowawczej w bursach, internatach i placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Jest silnym bodźcem aktywizującym środowiska, które często istnieją obok siebie ale brakuje im aktywnej wymiany doświadczeń. Kreatywne działania młodych ludzi są nagradzane, efekty pracy są widoczne i trwałe, bowiem po każdej edycji zostają projekty, filmy, prezentacje, reportaże, audycje, które stanowią bogate źródło informacji. Tak naprawdę nie można powiedzieć, że poszczególne edycje projektu zostały zamknięte, bowiem są one później wykorzystywane do dalszej edukacji młodzieży, a problematyka która jest naprawdę bardzo bogata stwarza szeroki wachlarz możliwości dotyczących wykorzystania efektów pracy młodzieży. Aktywność i twórcza praca wychowanków pozwalają im nabyć nowe umiejętności zarówno w zakresie gromadzonej wiedzy poznawczej, jak i kształtowania cech prospołecznych.

    Bibliografia:

    1.Taranta E., Jak pracowałam metodą projektu?,
    www.cen.bialystok.pl/aspekty /1_25_2005/art11.htm.

    2. Przetacznik-Gierowska M., Zasady i prawidłowości psychicznego rozwoju człowieka, [w:] M.Przetacznik-Gierowska, M.Tyszkowa (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Zagadnienia ogólne, tom 1, Warszawa 1996, Wydawnictwo Naukowe PWN, s.66-67.

    dr Maja Buczkowska-Gola
    Zespół Szkół Elektronicznych w Lublinie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 82 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: