Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5366
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Profesjonalna profilaktyka

Profilaktyką nazywa się wszelkie działania mające na celu zapobiec niepożądanym stanom rzeczy i tu w zależności od dziedziny wyróżnia się profilaktykę społeczną, profilaktykę zdrowotną i tę, na obszarze której rozważania nas interesują - profilaktykę uzależnień. Wyróżnia się tu trzy poziomy działań I-rzędowe, odnosząca się do jednostek, które mogą znajdować się w grupie ryzyka, II-rzędowe, których adresatami są uczniowie, którzy mieli lub mają kontakt ze środkiem psychoaktywnym, III-rzędowa dotyczy pułapu, w którym celem wszelkich działań jest minimalizacja szkód zarówno na poziome fizycznym, jak i psychoemocjonalnym. Profilaktyka to także określone strategie, które stosuje się naprzemiennie lub jednocześnie w zależności od potrzeb, wyróżnia się: informacyjną, edukacyjną, alternatyw i interwencyjną.
Jednakże, by móc mówić o skutecznym zapobieganiu należy pamiętać, że tegoż nie ma bez rzetelnej diagnozy środowiska, ewaluacji, a z kolei tu potrzebni są profesjonaliści, którzy sprostają wyzwaniu.
Skoro znana jest recepta na skuteczną profilaktykę, a zapotrzebowania na wśród dzieci i młodzieży na zajęcia profilaktyczne rośnie, to dlaczego wciąż obserwuje się deficyt w tej dziedzinie i nie odpowiada się dostatecznie na potrzeby uczniów z tego zakresu? Abstrahując od polityki społecznej należy wspomnieć, że głównym czynnikiem uniemożliwiającym właściwe postępowanie i konkretne działania jest brak funduszy na utworzenie odpowiedniej ilości etatów i zatrudnienie profesjonalistów. Z moich informacji wynika, że szkoły teraz chętniej zatrudniają pedagogów i psychologów, nie jest "modne" tworzenie miejsc pracy dla profilaktyków, choć profilaktyk jest teraz zawodem.
W placówkach oświatowych diagnozą, opracowywaniem i prowadzeniem programów profilaktycznych, a także integrowaniem społeczności szkolnej i domów rodzinnych w procesie wychowania zajmują się pedagodzy szkolni. Trzeba sobie jednak zdać sprawę, że to nazbyt duży zakres obowiązków, by jedna osoba mogła im podołać. Władze szkolne są tego świadome, dlatego też nieodpłatnie pomocą w diagnozie i realizacją zajęć profilaktycznych zajmują się nauczyciele przedmiotowi nie mający właściwego przygotowania merytorycznego i praktycznego. Idealny rozwiązaniem zatem byłoby zatrudnić profilaktyka obok pedagoga i psychologa. Niestety szkół na alternatywę nie stać, co uwidacznia się na przykładzie placówek wiejskich, gdzie pedagodzy dojeżdżają na ćwierć lub mniej etatu z innych miejscowości.
Dobrym rozwiązaniem okazać się może zatrudnienie profesjonalisty z zewnątrz. Niestety na tę perspektywę, a właściwie jej brak także wpływają niskie fundusze zasilające ten cel. Znawcy problemu często za minus takiej sytuacji wymieniają fakt, iż pracownik nie zrzeszony z konkretną placówką oświatową nie zna młodzieży i jej problemów. Tu jednak można się wesprzeć wcześniej wspomnianymi diagnozą i ewaluacją, a także opiniami pedagogów, psychologów, wychowawców, dyrekcji.
Cóż zatem zrobić, by zaradzić takiemu stanowi rzeczy?
Jak pisze pedagog Krzysztof Ostaszewski, kraje takie, jak Ameryka, Australia, Kanada oraz część krajów Europy wdrażają programy oparte na dowodach naukowych, czyli takie, które zostały nazwane mianem użytecznych. Kwestią sporną jest to, czy powielanie schematów i standardów mechanizmów zachowań i rozumowania młodzieży jest na tyle skuteczne, by móc się nań opierać i "hurtowo" przeprowadzać.
Aby móc mówić o skutecznej profilaktyce należy przede wszystkim zastanowić się nad społecznym funkcjonowaniem jednostki, nad procesami, które wpływają na poszczególne aspekty jej funkcjonowania, pojmowania. Nasze społeczeństwo na przestrzeni lat ulega dynamicznym, często niejednoznacznym, przemianom społeczno-gospodarczym. Wszystko to nie pozostało bez wpływu na świadomość młodych ludzi, którzy wkraczają w kolejny etap swojego życia - młodzieńczości, ze świadomością wymagań i oczekiwań ze strony nie tylko najbliższego otoczenia. Wszystko to odgrywa znaczącą rolę w postrzeganiu siebie, jako indywidualnej jednostki oraz siebie jako integralnej części społeczności. Dlatego też nie można podejmować działań profilaktycznych ukierunkowanych tylko i wyłącznie na jedną płaszczyznę. Jedno z założeń, jak pisze K.Ostaszewski, opiera się na tezie, iż to, czy jednostka sięga po środki psychoaktywne, zależne jest od systemu jej wartości, przekonań i oczywiście wiedzy. Nieodzowną, obok pracy z samą jednostką, jest tutaj profilaktyka ukierunkowana na środowisko wychowawcze dziecka, gdyż to właśnie organizacja tegoż (obyczaje, normy społeczne, prawa i obowiązki) wpływa na wcześniej wspomniane wartości ksobne człowieka. Oczywiście nie bez znaczenia są odpowiednie szkolenia przeznaczone, dla osób zajmujących się profilaktyką, czyli tak zwane wzbogacanie kompetencji, nie tylko na poziomie wiedzy, ale i interakcji i/lub komunikacji międzyludzkich. Ten sam autor, jako idealne rozwiązanie proponuje połączenie tychże wszystkich trzech płaszczyzn.

Idealnym zakończeniem tych rozważań byłoby zdanie stwierdzające, że pożądany stan rzecz jest w toku realizacji. Niestety mimo chęci i podaży odpowiadającej na popyt, inaczej mówiąc dużej ilości specjalistów gotowych wyjść naprzeciw problemom i potrzebom uczniów, jest także mnóstwo przeszkód, przede wszystkim finansowych, a czasami po prostu brak jest dobrej woli, by móc wspomniane zagadnienia projektowe realizować.

mgr Jolanta Czuluk


Zaświadczenie online



numer online: 77 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: