Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
485
rok szkolny
2003/2004

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Znaczenie potrzeby rozwijania zainteresowania książką u dzieci 6 letnich

"Kochajcie książkę, ona ułatwi wam życie, po przyjacielsku pomoże zorientować się w pstrej i burzliwej gmatwaninie myśli, uczuć, zdarzeń, ona nauczy was szanować człowieka i samych siebie, ona uskrzydla rozum i serce uczuciem miłości do świata, do człowieka."
Maksym Gorki

Oddziaływanie książki jest bogate i wielostronne, a rola jej w rozwoju intelektualnym i emocjonalnym dziecka - ogromna. Książka zwielokrotnia możliwości poznania, poszerza dostępny dziecku świat, bo nawet stosunkowo łatwa, o prostej akcji, opowiada o sprawach często wykraczających poza dostępne dziecku obserwacje, a to już pomaga w kształtowaniu nowych wyobrażeń, pojęć. Nie wystarczy, więc dać dziecku książkę, tak jak daje się dziecku piłkę czy klocki. Trzeba mu pokazać, ile możliwości stwarza ta nowa "zabawka". Trzeba się razem z nim bawić, w "co to jest?" i "czym to być może?", Towarzyszyć i dopomagać w poznawaniu, kojarzeniu i pierwszych porywach fantazji. Wtedy dopiero obrazek w książce ''przemówi'', przyszłym kontaktom z literaturą zapewni fundamenty, przyzwyczai do zdobywania wiedzy przez kontakt z książką: a im bogatsza recepcja tym większa dla odbiorcy przyjemność, tym trwalsze związki z nowym rodzajem przeżyć. Pomoc dorosłych w pierwszych kontaktach może mieć na wiele lat decydujące znaczenie dla uczuciowego stosunku dziecka do książki i literatury, a więc w rezultacie także dla jego psychicznego rozwoju. Ta pomoc wymaga od rodziców anielskiej cierpliwości. Wielokrotnie będzie dziecko zmuszało ich do podziwiania np. kotka, który pije mleko, czy do opowiadania przygód Kubusia Puchatka. Taka anielska cierpliwość jest profesjonalnym obowiązkiem wychowawczyń w przedszkolach. Od zainteresowań "obrazkiem" zaczyna się kontakt małego dziecka z książką, lecz się na nim nie kończy. Ilustracja podnieca zainteresowanie, ale nawet, gdy tekstu zupełnie brak - trzeba go "opowiedzieć". Jeszcze większym powodzeniem parolatków cieszą się różne historyjki obrazkowe, w których można śledzić rozwijające się od ilustracji do ilustracji losy bohaterów. Dzieci słuchają opowiadania, przeżywają treść utworów, ale zarazem śledzą przebieg akcji. Przeżycia te znajdują wyraz w dziecięcej ekspresji, inscenizacji twórczości plastycznej, wpływając w ten sposób na rozwój wyobraźni i sprawności manualnych. Wydaje się, że w żadnym już później okresie życia poznawanie świata nie ma charakteru tak bardzo literackiego, jak we wczesnym dzieciństwie. I tak jak zabawy piłką czy lalkami przygotowują do życia w społeczeństwie, tak samo wczesne wzruszenia literackie przygotowują podstawę do późniejszych zainteresowań, stanowią swego rodzaju ćwiczenia emocji i wyobraźni. Dzieci 6 letnie analizując fragmenty akcji, wspólnie oceniają bohaterów, porównują ich ze sobą, jest również próba pewnej syntezy treści utworu wyrażonej w zabawie, teatrzyku. Dzieci dzięki książkom uczą się rozumieć znaczenie nazw, tworzyć bardziej ogólny obraz przedmiotów. Literatura stwarza okazję do bogacenia zasobu pojęciowego i słownikowego, tylko książka uczy pięknego, czystego języka. Dziecko osłuchując się z tekstem przyswaja sobie pewne zwroty i określenia uczy się właściwego stosowania ich w mowie. Poruszając sprawę wpływu książki na rozwój myślenia i mowy 6 letniego dziecka trzeba pamiętać o ogromnej roli literatury w przyswajaniu zdolności czytania. Halina Mystkowska pisze: "proces czytania - w początkowej fazie może negatywnie oddziaływać na zainteresowania dziecka, jeżeli nie będzie wzmocniony ciekawą literaturą przekazywaną przez dorosłego wyrazistym żywym słowem, wspieranych analizą ilustracji, a interpretowanych przez dziecko formami scenicznymi (inscenizacją) oraz plastyczną ekspresją. Kształtowanie przeżycia literackiego u uczących się czytać - to ważny kierunek metodyczny, realizowany przez stały bezpośredni kontakt dziecka z książką, z tekstem, kierunek likwidujący stresy, zniechęcenie i nudę w toku początkowych doświadczeń czytelniczych. Zainteresowania książką wywierają wpływ na motywację w pokonywaniu trudności technicznych (...) Budzą "głód książki" kształtują nawyki sięgania po książkę jako rozrywkę, jako źródło przyjemnych doznań (...)". Budząc u dzieci 6 letnich zainteresowanie książką ułatwiamy im ciężką pracę nad czytaniem. Dzieci po prostu biorąc książki do ręki mają możność wyszukiwania znanych liter i wyrazów, odczytywania ich, a to z kolei daje im poczucie, że wiele już umieją i pobudza ich do uczenia się nowych liter, by przeczytać więcej samodzielnie. Wreszcie książka uczy kochać i szanować ludzi, pracę, z której wszystko powstaje, przyrodę, wychowuje w poczuciu czci dla godła, barw, hymnu, symboli narodowych, pomaga nam utrwalić w dzieciach pozytywne cechy charakteru; takie jak wytrwałość, obowiązkowość, systematyczność. Zainteresowanie dziecka książką i ukazanie bogactwa przeżyć, jakie może mu ona przynieść, nauczanie korzystania z książki, przyzwyczajenie do stałego obcowania z nią - wszystko to składa się na przygotowanie przyszłego czytelnika, którego czeka już przecież obowiązkowe czytanie książek - lektura, a nie wywiąże się z tego, jeżeli przedszkole nie obudzi w nim "głodu książki". Im szczęśliwsze są pierwsze spotkania, tym szybciej książka staje się dziecku potrzebna i przez nie upragniona. Bawi, uczy, daje pewną sumę wiedzy o świecie, wprowadza elementy norm moralnych, kształtuje wyobraźnię.


REKLAMA

Jaki zakres spraw, ciężar idei dźwiga, dźwigać może i powinna literatura dla najmłodszych? Czy zajmować się wyłącznie "ptaszkami i motylkami", krasnoludkami, światem przyrody i rzeczy, bo to rzekomo dziecku najbliższe, czy raczej przez te nawet rekwizyty poetyki dziecięcej ma ukazywać i ukazuje sprawy dla ludzi małych i dużych zasadnicze kryteria wartości?. Literatura dla najmłodszych powinna dawać swoim odbiorcą to wszystko, co dzieła literackie dają człowiekowi dorosłemu. Więcej nawet. Powinna, więc być bogata, różnorodna by mogła zaspokoić wszelkie potrzeby psychiczne dziecka. Chciałabym jeszcze przytoczyć wypowiedź Ewy Szelburg - Zarębiny skierowaną do dzieci i określającą jasno cel jej twórczości: " sztuka umiejętnego patrzenia jest piękną sztuką: zaprawia do działania. I z taką sztuką pragnę was zapoznać od najmłodszych lat. Usiłuję to robić za pomocą moich baśni, które mówią o tym, że dookoła nas, jak i w nas samych ukryte są czarodziejskie siły. To my sami, każdy z osobna i wszyscy wspólnie razem mamy te siły odnaleźć i zrobić z nich najlepszy, najpiękniejszy użytek dla siebie i dla innych, dla świata". (Ewa Szelburg - Zarębina) Wypowiedzią tą chcę jeszcze raz podkreślić, że wartości utworów Ewy Szelburg - Zarębiny są nie do przecenienia i należy nimi budzić zainteresowania dzieci 6 letnich książką.

LITERATURA
1. Kwiatkowska M. red. "Podstawy pedagogiki przedszkolnej" wyd. I, Warszawa 1985, WSiP
2. Mystkowstka H. "Książka w wychowaniu przedszkolnym" Warszawa 1965 PZWS
3. Pacławski J., Kątny M. "Literatura dla dzieci i młodzieży" Kielce 1995, Wszechnica Świętokrzyska
4. Ratyńska H. "Literatura dziecięca w pracy przedszkola" Warszawa 1991, WSiP
5. Skrobiszewska H. "Książki naszych dzieci", (czyli w literaturze dla dzieci i młodzieży), Warszawa 1971,WP
6. Szelburg - Zarębina E. "Przez różową szybkę" Warszawa 1986, Wyd. Alfa

mgr Katarzyna Cicha
Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Hucie


Zaświadczenie online



numer online: 45 gości

reklama