Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4590
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Dziecko z zespołem Aspergera

Od kilku lat obserwuje się wzmożone zainteresowanie rodziców i specjalistów zespołem zaburzeń typu autystycznego, zwanych zespołem Aspergera.

Zespół ten obejmuje zachowania i cechy charakterystyczne dla autystycznego spektrum (autyzm, zespół Aspergera, PDD-NOS czyli całościowe zaburzenia rozwojowe nie sprecyzowane w inny sposób, zespół Retta, dziecięce zaburzenie dezintegracyjne) przy jednocześnie prezentowanym normalnym lub wysokim poziomie IQ.

Występowanie zespołu Aspergera u dzieci jest kilkakrotnie częstsze, niż występowanie czystego autyzmu. Dobry poziom intelektualny sprawia, że dzieci te trafiają do normalnych placówek oświatowo - wychowawczych, a rozpoznanie zaburzenia (najczęściej w związku z narastającymi problemami wychowawczymi) następuje późno albo jest nieprawidłowe.

Cechą charakterystyczną zespołu Aspergera jest dobry rozwój mowy w zakresie słownictwa i gramatyki oraz obecność wąskich, specyficznych zainteresowań typu intelektualnego, czyniących z dotkniętych nim dzieci rodzaj małych ekspertów w interesującej je dziedzinie.

U dzieci z zespołem Aspergera wyraźne są problemy z dostosowaniem własnych zachowań społecznych do konkretnych osób, miejsc i sytuacji, trudności w uczeniu się norm społecznych oraz opór wobec oddziaływań wychowawczych.

Oficjalne kryteria diagnozowania zespołu Aspergera zawarte w klasyfikacji DSM-IV przypominają kryteria dotyczące autyzmu, jednakże nie wymieniają typowych dla autyzmu problemów z komunikacją. Innymi słowy, ludzie dotknięci zespołem Aspergera to osoby z autyzmem, które sprawnie mówią. Jednak brak istotnych trudności z mową nie oznacza braku innych zaburzeń komunikacyjnych.

Problemy dzieci z zespołem Aspergera obejmują następujące sfery funkcjonowania:

Kryterium pierwsze - kontakty międzyludzkie:
a/ widoczne problemy w zakresie posługiwania się zachowaniami niewerbalnymi takimi jak wymiana spojrzeń, ekspresja mimiczna, pozycje ciała oraz gesty;
b/ niepowodzenia w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami stosownie do poziomu rozwoju;
c/ brak spontanicznego dążenia do dzielenia z innymi przyjemności, zainteresowań lub osiągnięć, skłonności do samotnictwa;
d/ brak odwzajemniania społecznego lub emocjonalnego, niezdolność do empatii;
e/ brak zróżnicowanych, spontanicznych zabaw w udawanie lub społecznych zabaw naśladowczych właściwych dla poziomu rozwojowego.

Kryterium drugie - specyficzne zaburzenia komunikacyjne:
a/ brak opóźnienia w rozwoju mowy, a nawet wyjątkowo dobry jej rozwój, przy jednoczesnej nieumiejętności komunikowania się w sposób niewerbalny językiem ciała, tonem głosu. Często wydaje się, że dziecko mówi "w kierunku", a nie "do" słuchającego;
b/ widoczne ograniczenia w zakresie zdolności do inicjowania lub podtrzymywania rozmowy, monotonny, mentorski sposób mówienia - nie występuje typowa melodyka wypowiedzi;
c/ dosłowne, literalne rozumienie i używanie języka, upośledzona zdolność rozumienia ironii i innych elementów "podtekstu" obecnych w komunikacji, bardzo bogate - niekiedy - słownictwo "nie idące w parze" ze zrozumieniem wypowiedzi, hyperleksja bez zrozumienia treści czytanego tekstu;

Kryterium trzecie - ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i aktywności mogące mieć następujący charakter:
a/ pochłaniające zajmowanie się zainteresowaniami o wąskim zakresie, nietypowe zarówno pod względem intensywności jak i zogniskowania uwagi (dotyczą często kolejek, samolotów, komputerów, dinozaurów, map);
b/ sztywne trzymanie się specyficznych, niefunkcjonalnych rutyn i rytuałów, wymuszanie sztywnych reguł na sobie i otoczeniu /dotyczą one tego co będzie robione, w jaki sposób, w jakiej kolejności/, kłopoty z myśleniem twórczym, elastycznym;
c/ stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe (np. trzepotanie lub wykręcanie rąk lub palców, bądź złożone ruchy całego ciała);
d/ uporczywe zajmowanie się częściami obiektów.

W przypadku zespołu Aspergera nie obserwuje się opóźnień czy klinicznie istotnych zmian w rozwoju umysłowym i motorycznym w pierwszych latach życia. Zazwyczaj prawidłowo rozwija się także mowa. Niemniej mamy tu do czynienia z takimi samymi uszkodzeniami w sferze społecznych interakcji jak w autyzmie (kryterium 1) oraz z analogicznymi tendencjami do zachowań stereotypowych i sztywnych rytuałów (analogicznie jak w kryterium 3). Dlatego dzieci te mają ogromne problemy z funkcjonowaniem w sytuacjach społecznych i mimo wysokiej nieraz inteligencji nie radzą sobie w szkole, na ulicy i innych środowiskach społecznych, a później nie mogą podjąć pracy bez specjalnego treningu.

Dostosowanie się do "bycia innym".

Z samej definicji dziecko dotknięte zaburzeniem rozwojowym takim jak zespół Aspergera, różni się od innych dzieci, zdaje sobie z tego sprawę i nie jest mu to obojętne. Często dzieci te są obiektem kpin, złośliwości ze strony rówieśników oraz wykluczenia z życia towarzyskiego. Na tym tle, nawet u małych dzieci może rozwijać się wtórna depresja jako skutek świadomości "bycia innym".

Niekiedy dziecko ucieka w świat wyobraźni, w wymyśloną rzeczywistość, zaludnioną wyobrażonymi przyjaciółmi. Może stanowić to konstruktywną metodę psychologiczną, ale bywa groźne w wieku nastoletnim, jeśli prowadzi do zaprzestania innych form działalności.

Alternatywnym sposobem radzenia sobie przez dziecko z negatywnymi myślami i uczuciami jest ich uzewnętrznianie. Dziecko może rekompensować sobie brak powodzenia w kontaktach z rówieśnikami całkowicie zaprzeczając wszelkim problemom i rozwijając w sobie arogancką postawę wobec innych osób. Arogancja, wyparcie i -charakterystyczna dla zespołu Aspergera - niezdolność do empatii, prowadzi niekiedy do szukania rozwiązań problemów i niepowodzeń w fizycznej agresji.

Bardziej konstruktywną metodą uzewnętrzniania może stać się imitowanie cech rówieśników odnoszących sukcesy towarzyskie. Dziecko z zespołem Aspergera jest zazwyczaj niezwykle sprawne w kopiowaniu gestów, tonu głosu czy elementów charakterystycznej maniery. Niestety, nie przynosi to dobrych efektów jeśli "obiektem kopiowanym" jest popularny wśród rówieśników łobuz.

Jak możemy pomóc dziecku?

Dziecko z zespołem Aspergera wymaga specjalistycznej diagnozy i terapii.

Opiekując się dzieckiem powinniśmy pamiętać że:

  • wszystkie informacje i polecenia kierowane do dziecka muszą być proste, sformułowane dosłownie, należy unikać zadawania ogólnikowych pytań typu: "Dlaczego to zrobiłeś?", idiomów np. "Podaruj sobie!", podwójnych znaczeń, sarkazmów, przezwisk itp.
  • zawsze musimy upewnić się, że zostaliśmy dobrze zrozumiani;
  • czas jaki dziecko poświęca swoim zainteresowaniom powinien być ściśle określony;
  • nie możemy traktować złego zachowania zbyt osobiście;
  • mimika i inne społeczne wskazówki mogą zostać niezrozumiane;
  • każdy przypadek zwiększenia intensywności nietypowych lub trudnych do zaakceptowania zachowań wskazuje na zwiększenie poziomu stresu;
  • nie można oczekiwać, że dziecko będzie się zachowywało jak powinno w jego wieku;
  • niezależnie od wszystkiego powinniśmy akceptować dziecko takie jakie jest.

    Bibliografia:

  • M. L. Kutscher, T. Attwood, R. R. Wolff, "Dzieci z zaburzeniami łączonymi", Warszawa 2007
  • R. Lora, "Czy zespół Aspergera to to samo co autyzm?"
  • R. Stefańska - Klar, "Rozpoznanie i pomoc dziecku z zespołem Aspergera", Świat Autyzmu, nr 1-2, 2001.

    Beata Wilk


  • Zaświadczenie online



    numer online: 121 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: