Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4541
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Usprawnianie manualne uczniów w szkole specjalnej

Podczas zająć rewalidacji indywidualnej od początku edukacji prowadzi się ćwiczenia usprawniające manualnie i zajęcia z zakresu samoobsługi oraz zaradności życiowej.

Zajęcia manualne należy prowadzić w zasadzie ze wszystkimi dziećmi, a szczególnie starannie przygotować je dla dzieci zniechęconych do wszelkiej działalności manualnej, wynikającej z upośledzenia, a także ze stawiania zbyt dużych wymagań i nie osiągania spodziewanych przez otoczenie i samo dziecko efektów. Trzeba pamiętać, że u dzieci z zaburzoną sprawnością ruchową, podczas wykonywania różnych czynności, występują bardzo duże napięcia mięśni często usztywniające rękę, a przez to uniemożliwiające dostatecznie kierowanie ruchami (nawet przez nauczyciela). Napięcie to wzmaga się, im bardziej złożone precyzyjne ruchy ma wykonać dziecko.

Materiał stosowany i wykorzystywany w nauczaniu uczniów niepełnosprawnych odgrywa bardzo ważna rolę kształcącą. Dzięki niemu dziecko może realizować i plastycznie wyrażać swoje dążenia, a wyobrażenia o rzeczach i zjawiskach ujmować w konkretny kształt.

Celem zajęć jest poprawianie sprawności manualnej po to, by dziecko mogło dostatecznie radzić sobie w czynnościach wymagających wykonywania drobnych precyzyjnych ruchów ręki, zaś w dalszej kolejności mogło pisać lub odwzorowywać. Usprawniając ręce dziecka musimy przechodzić stopniowo od zadań łatwych i prostych do coraz trudniejszych. Początkowo dziecko może wykonywać duże ruchy ręka, np.; ugniatać masy plastyczne, mieszać materiały sypkie, przesypując garściami piasek, groch, kasztany, malować dłońmi lub palcami. Ważne jest, aby zajęcia te wpływały na zmniejszenie napięcia i rozluźnienie mięśni.

Równolegle z ćwiczeniami rozluźniającymi i ćwiczeniami na płynność ruchów należy prowadzić ćwiczenia usprawniające palce i przygotowujące dziecko do wykonywania czynności wymagających większej sprawności manualnej. Należą do nich zabawy i czynności manipulacyjne, np.: turlanie przedmiotów i wkładanie, rozciąganie, odsuwanie, proste przewlekanie, nakładanie, przelewanie i inne. Następnym etapem po ćwiczeniach manipulacyjnych jest układanie. Może ono być zróżnicowane według stopnia trudności i przyjmować formę układania dowolnego, układania w ustalonym rytmie (np.: klocek zielony - czerwony - zielony - czerwony..., koło - kwadrat...), układania według wzorów.

Trudniejszą formą działalności jest konstruowanie. W pracy z młodszymi dziećmi niepełnosprawnymi powinno ono mieć formę zabawową , która najlepiej wyzwala aktywność. Dzieci mogą konstruować, dążąc do osiągnięcia celu metodą prób i błędów lub według wzorców i z pomocą nauczyciela. Podczas konstruowania dziecko wykonuje obustronne ćwiczeni, przy czym zaangażowane są nie tylko palce i dłonie, ale również ramiona, barki, a nawet inne części ciała, jeśli np. buduje ono z dużych elementów wymagających schylania się, przenoszenia...

Tak więc do usprawniania manualnego dzieci można wykorzystywać różne zabawy i ćwiczenia, między innymi taką działalność plastyczno-konstrukcyjną, jak: manipulowanie, układanie, konstruowanie, lepienie wydzieranie, wycinanie, rysowanie, malowanie, stemplowanie.

Jeśli dziecko nie dojrzało jeszcze do wykonywania wcześniej wspomnianych zabaw i ćwiczeń, do nawiązania kontaktu można wykorzystać proste zabawy, zwane "paluszkowymi". Są to zabawy znane od wielu pokoleń, przenoszone przez tradycję z pokolenia na pokolenie. Na początku w tych zabawach główna rolę odgrywa osoba dorosła, która wypowiada treść wierszyka, ożywiając go ruchami rąk i dotykając dziecko - jego palce, dłonie, ramiona.

Znacznie trudniejsze zabawy palcami to te, podczas których dziecko stara naśladować ruchy osoby dorosłej, np. :uderzanie czubkami palców o blat w różnym tempie, uderzanie palcem wskazującym jednej ręki w przestrzenie między palcami drugiej ręki, ułożonej na stole z jak najbardziej rozsuniętymi palcami, odsuwanie kolejnych palców od siebie, a łączenie pozostałych itp.

Duże znaczenie dla usprawniania manualnego mają różne zabawy ruchowo-graficzne, jak wodzenie po krawędziach przedmiotów, wyciętych konturów, wodzenie po wykreślonych liniach, wykonywanie pod gotowym wzorem takich samych form graficznych (kopiowanie i naśladownictwo). Do zabaw tych można podkładać różne treści, np.: dziecko idzie, ptaki przelatują z drzewa na drzewo. Dziecko może przy tym posługiwać się zarówno palcami, jak i przyborami do pisania i rysowania.

Zajęcia poprawiające sprawność rąk powinny być prowadzone systematycznie, równolegle z zajęciami usprawniającymi inne braki psychoruchowe dziecka. Odpowiednio dobrane zajęcia manualne mogą z powodzeniem spełniać funkcję relaksową i uspokajającą Pamiętać należy jednak o tym , że dzieci nie powinny spędzać całych zajęć na wykonywaniu tylko jednej określonej czynności np.: dziurkowaniu, przewlekaniu czy też naklejaniu nieuporządkowanych wzorów, bez zwracania uwagi na prawidłowość zadania. Jest to strata czasu, a każda godzina w wychowaniu dziecka niepełnosprawnego powinna być wykorzystana.

Do prowadzenia tego rodzaju zajęć w formie indywidualnej mogą być wykorzystane niektóre pomoce dydaktyczne wykonane na zajęciach przedmiotu "Technika" przez starsze klasy. Mogą to być "płytki manipulacyjne", "przewlekanka-obszywanka", "układanka-szablon" itp

Jolanta Dłużniewska


Zaświadczenie online



numer online: 103 gości

reklama