Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  płyta CD  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4399
rok szkolny
2006/2007

 

Księgarnia HELION
poleca:

 

więcej książek...

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Sposoby kształtowania pojęć i postaw społeczno-moralnych u dzieci

Rola przedszkola jako środowiska kształtującego postawę społeczno-moralną dziecka jest bardzo ważna. Program wychowania w tym zakresie powinien łączyć w sobie wytwarzanie prawidłowego obrazu świata oraz kształtowanie prawidłowych postaw, norm i ocen moralnych. Również poznawanie pojęć z dziedziny życia społeczno-moralnego jest istotnym elementem składowym w kształtowaniu osobowości i określonej postawy wobec życia, dlatego też zadaniem wychowania społeczno-moralnego w przedszkolu jest zapoznanie dzieci z podstawowymi pojęciami moralnymi, rozwijanie ich poglądów i przekonań, wpajanie właściwych nawyków społecznego zachowania się, a więc kształtowania określonych postaw prospołecznych.

Kształtowanie postaw prospołecznych powinno polegać na rozwijaniu u dzieci tych zdolności i umiejętności, dzięki którym zachowania prospołeczne mogą dochodzić do skutku, a także na rozwijaniu prawdziwie prospołecznej motywacji tego zachowania.

Treści programowe wychowania umysłowego stanowią najlepszą podstawę do kształcenia dzieci w zakresie problematyki moralnej. Najistotniejszą rolę w tym wypadku odgrywa odpowiedni dobór źródeł tematycznych. Dzieci zwłaszcza na podstawie utworów literackich poznają różne postawy ludzi. Na wyobraźnię dzieci oddziałowywują przede wszystkim wzory ludzi szlachetnych, pracowitych, odważnych, uczciwych. Bardzo często ukazane są w literaturze problemy moralne, potrzeby i oczekiwania społeczne. Jeżeli dzieci dysponują określonym zasobem pojęć moralnych, stają się zdolne do wydawania ocen dotyczących różnych czynów i zdarzeń, kwalifikowania zachowań w kategorii dobra i zła.

Umiejętności te można i należy rozwijać dostarczając dzieciom odpowiednich doświadczeń oraz kierując ich spostrzeżeniami i myśleniem w czasie analizy różnorodnych sytuacji społecznych przedstawionych w tekście literackim.

Do interpretowania tych sytuacji potrzebna jest znajomość słów z różnych dziedzin. Dzieci jednak w tym wieku nie posiadają jeszcze ich wystarczającego zasobu, żeby mogły w prawidłowy sposób określić cechy charakteru, nazwać czyjeś zachowania, stany, myśli lub uczucie. Dlatego tak istotnym jest kształtowanie pojęć społeczno-moralnych, bo to właśnie one nazywają cechy, stany, myśli i uczucia, a tym samym określają nazwy postaw prospołecznych.

Aby pożądany efekt końcowy kształcenia moralnego mógł być osiągnięty, procesowi opanowywania pojęć społeczno-moralnych musi towarzyszyć aktywność i samodzielność dzieci, wiązanie danego pojęcia z sytuacją przedstawioną w literaturze czy życiu, musi towarzyszyć uczenie się pewnych zachowań przez jednostkę poprzez wywoływanie przeżyć i organizowanie działań dzieci, co stwarza odpowiednie warunki do kształtowania u dzieci wartościowych postaw prospołecznych, bowiem o postawie moralnej nie decydują tylko poglądy i przekonania, ale przede wszystkim czyny.

Zabawa inscenizowana oparta na literaturze dziecięcej jest formą pracy z dziećmi, która stwarza doskonałą okazję do różnorodnego działania, zarówno indywidualnego jak i zespołowego, wyzwala aktywność dzieci, pomysłowość, uczy współdziałania, pozwala przeżyć radość, jaką daje osiągnięty wspólnymi siłami cel.

Wychowanie społeczno-moralne jest zarówno w teorii i w praktyce integralnie związane z całokształtem działalności wychowawczej. "Każda sytuacja może posiadać określoną wartość wychowawczą ze względu na rozwój społeczno-moralny dziecka, przy czym wpływ owej sytuacji może mieć charakter dodatni bądź ujemny".

Tak więc doświadczenia społeczno-moralne, będące podstawą kształcenia się postaw, powinny być realizowane we wszystkich obszarach edukacyjnych.

Słuchanie pięknych utworów literatury dziecięcej, piosenek, oglądanie obrazów, oprócz oddziaływania na uczucia estetyczne dziecka, dostarcza wzorów właściwego postępowania, czyni bardziej wrażliwym na krzywdę innych, zachęca do naśladowania pozytywnych zachowań, wyzwala aktywność społeczną.

Podobnie silny jest związek wychowania społeczno-moralnego z wychowaniem zdrowotnym. Dziecko zdrowe, o dobrym samopoczuciu, jest bardziej podatne na wpływy wychowawcze, łatwiej podporządkowuje się stawianym mu wymaganiom, chętniej nawiązuje kontakty z rówieśnikami.

Proces wychowania społeczno-moralnego charakteryzuje się tym, że ze względu na etapy rozwojowe moralności człowieka nie dokonuje się "jednorazowego" ukształtowania określonych cech osobowościowych i postaw moralnych.

W miarę postępów, jakie dzieci czynią w rozwoju moralnym, należy wracać do tych samych kwestii wychowawczych w kontekście innych sytuacji. Potrzeba taka wynika z konieczności dalszego uzasadniania już przyswojonych norm, ocen i wartości nowymi i wyższymi motywami. Motywy są bowiem najbardziej istotnym elementem w kształtowaniu postaw moralnych i społecznych wychowanków.

Prawidłowe pokierowanie procesem społeczno-moralnego wychowania dziecka w wieku przedszkolnym wymaga sprecyzowania celów i treści owego wychowania oraz uwzględnienia specyficznych właściwości rozwojowych dziecka i takiego doboru metod, który umożliwiałby osiągnięcie zakładanych efektów wychowawczych. Ze względu na związek rozwoju społeczno-moralnego z działaniem dziecka, treści wychowania społeczno-moralnego wynikają z pełnienia przez dziecko roli członka rodziny, członka grupy przedszkolnej oraz członka społeczeństwa.

Ewa Bieszczad


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 99 gości

reklama