Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4241
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zaburzenia psychoruchowe dziecka a postępowanie korekcyjno-wychowawcze

Zaburzania psychoruchowego rozwoju dziecka mogą być skutkiem oddziaływania różnego rodzaju czynników patogennych. Jeżeli te czynniki powodują uszkodzenie struktury i zaburzenia funkcji centralnego układu nerwowego wówczas mówimy o biologicznych przyczynach zaburzeń rozwoju psychoruchowego. Natomiast niekorzystne oddziaływanie środowiska społeczno-wychowawczego składa się na społeczne przyczyny zaburzeń.

Wśród nich można wyróżnić przyczyny psychologiczne np. sytuacje trudne.

Powodują one zaburzenia funkcji układu nerwowego przejawiające się jako zaburzenia zachowania np.nerwice. Jednakże zaburzenia rozwoju często uwarunkowane są splotem przyczyn biologicznych i społecznych.

Wielu autorów przypisuje czynnikom społecznym decydujące znaczenie, ponieważ rozwój psychomotoryczny jest w znacznej mierze wyznaczony czynnikami społecznymi. Wskazują również, że nieprawidłowości rozwoju dziecka uwarunkowane biologicznie można korygować oddziaływaniami wychowawczymi.

Przeprowadzone badania podkreślają doniosłą rolę wczesnego doświadczenia społecznego w rozwoju dziecka nabytego w najbliższym środowisku społecznym jakim jest rodzina.

Wg wielu psychologów rodzina to pierwsze "laboratorium psychologiczne", w którym dziecko uczy się kontaktów z drugim człowiekiem, poznaje swoje możliwości i rozwija osobowość. Układ stosunków pomiędzy członkami rodziny zależy od osobowości rodziców oraz ich niekorzystnych cech jak np. brak zrównoważenia uczuciowego, niedojrzałość emocjonalna.

H.Spionek(1) wyróżnia 3 typy matek odgrywających patogenną rolę w rozwoju dziecka:
1.typ matki agresywnej, która agresję będącą czynnikiem różnych frustracji życiowych kieruje na członków rodziny,
2.typ matki nadmiernie skrupulatnej, nastawionej lękowo, chroniącej dzieci w przesadny sposób przed infekcjami, złym wpływem rówieśników, nadmiernie kontrolującej,
3.typ matki, dla której dzieci są środkiem kompensacji niespełnionych pragnień, zawiedzionych nadziei.

W środowisku rodzinnym zaspokajane są najważniejsze potrzeby dziecka. Warunkiem prawidłowego rozwoju osobowości dziecka jest rozwijanie i spełnianie jego potrzeb psychicznych, psychicznych także stopień ich zaspokojenia i sposób dokonania tego.

M. Ziemska(2) potrzeby, które dziecko zaspokaja w rodzinie dzieli na 4 grupy:
a)potrzeby miłości i kontaktu emocjonalnego,
b)potrzeby kontaktu społecznego (zaspokajane przez członków rodziny),
c)potrzeby samourzeczywistnienia się, które są realizowane poprzez stwarzanie dziecku warunków do rozwoju, realizacji uzdolnień i zamierzeń,
d)potrzeby szacunku i uznania społecznego.

Powyższe potrzeby są realizowane lub nie, zależnie od przyjęcia określonej postawy rodzicielskiej.

Na kontakty między rodzicami i dzieckiem wpływają też plany i oczekiwania, jakie rodzice wiążą z dzieckiem oraz stopień ich realizacji. Niedostosowanie wymagań do możliwości dziecka mogą byś zasadniczym tłem konfliktów.

Wymieniając czynniki tkwiące w rodzinie, które dezorganizują proces rozwoju dziecka zwraca się uwagę na nieprawidłowy system wychowawczy(3):
1)wychowanie nadmiernie pobłażliwe (liberalistyczne),
2)wychowanie zbyt surowe (rygorystyczne),
3)niekonsekwentne.

Wychowanie liberalistyczne przejawia się wypełnianiem wszelkich życzeń dziecka, wskutek czego to dziecko decyduje o tym, co dzieje się w domu. Rodzice przyjmują postawę nadmiernie ochraniającą lub postawę unikania. Natomiast dominacja rodziców i związane z nią postawy nadmiernie wymagająca i odtrącająca warunkują rygorystyczny system wychowania w rodzinie.

H. Spionek(4) podkreśla,że w każdej rodzinie popełnia się błędy w procesie wychowania. Jednak o tym, czy system wychowawczy określimy wadliwym, decyduje rodzaj i częstotliwość popełnionych błędów wychowawczych.

I tak wyróżnia 3 stopnie wadliwego wychowania:
1)o słabym nasileniu błędów i mniejszym ich zakresie - więź psychologiczna między dzieckiem a rodzicami jest zachowana,
2)nasilenie popełnianych błędów uniemożliwia dziecku normalne zachowanie w większości sytuacji, a więź psychologiczna jest rozluźniona,
3)rodzice tracą kontakt z dzieckiem, a więź zostaje zerwana.

W różnych okresach życia dziecka może dominować inny stopień wadliwego wychowania, a z jego pogłębianiem się nasilają się zaburzenia zachowania dziecka, co prowadzi do trwałych zaburzeń osobowości.

Ogromne znaczenie dla rozwoju dziecka ma osobowość nauczyciela. Potrafi on nawet w niesprzyjających warunkach zewnętrznych i organizacyjnych uchronić dziecko przed urazem psychicznym. Także niekorzystne właściwości psychiczne nauczyciela (podobnie jak rodziców) wpływają na kontakt z dzieckiem.

Należą do nich: formy opieki pedagogicznej, postawy wobec dzieci, typ autorytetu, stopień i sposób realizowania potrzeb psychicznych, przyjęty system wychowawczy oraz błędy wychowawcze. Te czynniki decydują o atmosferze i całokształcie stosunków klasie, którą prowadzi.

W szkole ujawniają się istniejące u dzieci zaburzenia, które powinny być dostrzeżone i korygowane. Nauczyciel powinien wykryć te trudności, zrozumieć ich przyczyny i nie stawiać dziecku tych samych wymagań co całej grupie oraz nie traktować wszystkich jednakowo. Nie można formułować konkretnej recepty pedagogicznej bez wiedzy o funkcjonowaniu i rozwoju osobowości ucznia. Formułując programy wychowania nauczyciel musi być świadomy, że różne oddziaływanie może wywołać różne efekty, zależnie od osobowości dziecka.

Uwzględniając powyższe fakty nauczyciel może przyczynić się do wyrównania braków w prawidłowym zachowaniu ucznia oraz eliminowania negatywnych cech zachowania (poprzez silne wzmacnianie pozytywnych społecznie zachowań).

Należy pamiętać, że młodszy i starszy wiek szkolny to kolejne ważne etapy w procesie kształtowania osobowości dziecka. Nie wyrównane zaburzenia i powstałe w tym okresie nowe mogą przetrwać do końca życia, a w skrajnych przypadkach zdeterminować patologiczną osobowość.

Bibliografia:
1.H.Spionek - "Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka",Warszawa 1965, PWN
2.M.Ziemska - "Postawy rodzicielskie i ich wpływ na osobowość dziecka. W:Rodzina i dziecko (pod red.M.Ziemskiej), Warszawa 1979, PWN
3."Rodzina i dziecko "(pod red. M.Ziemskiej),Warszawa 1979, PWN
4.H.Spionek - "Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne", Warszawa 1973, PWN

Katarzyna Giełżecka
Szkoła Podstawowa nr 25
im. T. Kościuszki w Krakowie


Zaświadczenie online



numer online: 138 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: