Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
2853
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Nauka czytania - wskazówki dla nauczycieli

Czytanie jest trudną i złożoną umiejętnością. Wymaga dużego wysiłku ze strony dziecka i nauczyciela. Jest procesem skomplikowanym, obejmującym główne elementy: wzrokowy stanowiący spostrzeżenia obrazów graficznych, słuchowo - dźwiękowy obejmujący wymawiane odpowiedniki spostrzeganych znaków graficznych, znaczeniowy-logiczny kojarzący obraz wzrokowo - wymawianiowy z jego znaczeniem, czyli treścią poza językową.

Dojrzałość analizatorów słuchowego, wzrokowego, artykulacyjnego nie gwarantuje sprawnego przebiegu nauki czytania, ponieważ jest to czynność angażująca wyższe procesy psychiczne jak myślenie, pamięć i mowę.

Istotnym elementem w przyswajaniu umiejętności czytania jest gotowość emocjonalno-motywacyjna. Przejawia się ona w chęci do podjęcia czytania, do przezwyciężania niepowodzeń w nauce czytania. W procesie czytania bardzo ważna jest aktywność intelektualna i emocjonalna dziecka.

Proces czytania ma różne definicje. Czytanie zdaniem J.Brzezińskiej można rozpatrywać na poziomie technicznym, semantycznym i krytyczno-twórczym. R.Więckowski cytuje, że "czytanie polega na rozpoznawaniu drukowanych lub pisanych symboli służących jako bodziec do przywołania znaczeń nagromadzonych dzięki wcześniejszym doświadczeniom życiowym i tworzeniu nowych znaczeń drogą manipulacji pojęciami, które czytelnikowi są już znane".

Czytanie jest procesem twórczym, gdyż obejmuje wszystkie operacje umysłowe, które wyrażają się w interpretacji pojęć i znaczeń.

W przedszkolu nauczyciele powinni stosować różne rodzaje czytania:
- czytanie jednostkowe (indywidualne), czyli czytanie tekstu przez jedno dziecko,
- czytanie zbiorowe, powinno być przygotowane przez kilkakrotne czytanie jednostkowe,
- czytanie głośne pomaga dzieciom kontrolować poprawność i tempo czytania, wyrabia słuch, nadaje głosowi ton i barwę,
- czytanie ciche to czytanie wzrokiem z równoczesnym dążeniem do uchwycenia myśli zawartej w tekście,
- czytanie z podziałem na role sprawia dzieciom wiele radości, urozmaica ćwiczenia w kształtowaniu rozumienia tekstu, doskonali technikę czytania.

Do czytania rolami wybieramy teksty, w których występują dialogi.
Inscenizacja to złożona forma zajęć, w której występuje zespołowa recytacja tekstu z podziałem na role. Celem inscenizacji jest rozumienie utworu, kształtowanie postaw dzieci oraz możliwości ekspresyjnych każdego dziecka.

Proces czytania uwarunkowany jest od determinantów: rozwojowych, kulturowo-środowiskowych oraz dydaktycznych.

Rozwojowe uwarunkowywania początkowej nauki czytania to: sprawność intelektualna, odpowiedni poziom procesów poznawczych, koncentracja uwagi, zasób słownictwa. Prawidłowy rozwój analizatorów wzrokowych, słuchowych i artykulacyjnych. Rozwój emocjonalno-społeczny, zdrowie fizyczne.

Kulturowo-środowiskowe uwarunkowania to: uzależnienie języka dziecka od posługiwania się gwarą środowiskową przez jego otoczenie, wynikająca stąd zależność, dziecko czyta tekst i nie rozumie zawartych w nim wyrazów. Na początkową naukę czytania wpływa stosunek rodziny do czytania w domu. Istotny wpływ ma status społeczny, czy dziecko ma możliwość korzystania z literatury. Znaczące jest wykształcenie rodziców, jak również wytworzenie przez dorosłych pozytywnej, poznawczej motywacji do uczenia się czytania.

Dydaktyczne uwarunkowania to: wykształcenie nauczyciela, jakość pracy bezpośrednio zależna od jego umiejętności i wiedzy. Odpowiedni dobór celów, treści. Całokształt procesu dydaktycznego, ciekawe pomoce dydaktyczne. Trafny typ komunikacji językowej nauczyciela. Stosowanie różnorodnych form i metod pracy.

Przez metodę nauki czytania rozumiemy ciąg działań zmierzający do określonego celu, aby dziecko opanowało umiejętność czytania od poznawania znaków do rozumienia tekstu.

Istnieje wiele różnorodnych metod nauki czytania, jednak wciąż poszukuje się lepszych i skuteczniejszych sposobów, aby w jak najkrótszym czasie nauczyć dzieci czytać biegle, poprawnie i ze zrozumieniem.

Czytanie należy do elementarnych umiejętności umysłowych, warunkuje ono wszelkie uczenie się. Jest to narzędzie pośredniego poznawania rzeczywistości, ułatwia kontakty społeczne, otwiera źródło dziedzictwa kulturowego, a tym samym rozwija osobowość.

Dziecko czytające szybko ze zrozumieniem łatwiej przyswaja sobie wiedzę w szkole. Jest ufne, chętnie się uczy. Czytanie jest podstawą wszelkiej nauki.

Wykształcenie dobrego czytelnika to dla nauczycieli problem niezmiernie istotny, bowiem czytanie jest jednym z najsilniejszych bodźców intelektualnych.

Czytamy po to, aby:
- zdobywać wiedzę (uczyć się) aspekt poznawczy
- komunikować się z otoczeniem (aspekt informacyjny)
- zaspokajać potrzebę przeżywania i obcowania z literaturą (aspekt emocjonalny)

Aby doskonalić umiejętność czytania należy stosować w pracy z dzieckiem różne formy np. opowiadania, opisy, listy, dialogi, monologi, wiersze, scenki teatralne, komiksy, reklamy, łamigłówki, rebusy. Tematyka i sposoby konstruowania tekstów dają szansę do twórczego zaangażowania dziecka, np. do działań teatralnych, korelacji z plastyką czy muzyką.

Tekst przeznaczony do czytania musi być dla dziecka atrakcyjny, interesujący, godny uwagi. Ilustracje w nim zawarte ciekawe, nowoczesne.

Trudności w czytaniu bardzo rzadko powoduje tylko jedna przyczyna. W większości jest to zespół czynników. Mogą to być objawy: nerwowość, nadwrażliwość, nadmierna pobudliwość, niska frekwencja w przedszkolu, trudności w koncentracji, niezadowolenie z siebie, konflikty rodzinne, zła współpraca z nauczycielem, brak akceptacji w grupie rówieśniczej. Także wady wzroku, słuchu czy wymowy powodują trudności w czytaniu.

Aleksandra Głowacz
Przedszkole Samorządowe im. św. Franciszka - patrona ekologów
w Balinie


Zaświadczenie online



numer online: 60 gości

reklama