Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
2811
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Wpływ telewizji na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym

Potęga telewizji i stale rozszerzający się zasięg jej oddziaływania stanowią problem wpływu, jaki wywiera ona na rozwój dziecka. Niepokój związany jest z wyborem programów telewizyjnych przez dziecko oraz nieograniczonym czasem spędzonym przed ekranem telewizyjnym. Kontakt młodego widza z telewizją jest jak wiadomo, najbardziej systematyczny i na trwałe osadzony w codziennym rozkładzie życia dziecka. Staje się dominującym wśród innych, sposobem wykorzystania wolnego czasu. Posiada możliwości zaspokojenia różnych potrzeb małych odbiorców, ich zainteresowań, zastępując w ten sposób inne zajęcia, niejednokrotnie ciekawsze i bardziej wartościowe. Jednak odpowiednio dobrane programy telewizyjne dla dzieci w wieku przedszkolnym mogą przyczynić się w zaspokajaniu ich potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. Programy dla dzieci podsuwają często tematy i propozycje zabaw, pomysły prac plastycznych i konstrukcyjnych. Inspirują i motywują dzieci do poznawania i przeżywania przyrody, zwracając uwagę na potrzebę jej stałej obserwacji i ochrony. W programach dziecięcych młody widz poznaje nowe piosenki, tańce i zabawy ruchowe. Telewizja wprowadza dzieci w świat kultury, poprzez bajki, dobranocki, programy cykliczne. Dostarcza szeregu wrażeń i wzruszeń, przeżyć natury intelektualnej i emocjonalnej, kształtuje wyobraźnie dziecka i postawy społeczno - moralne. Dla wielu dzieci trudne jest podjęcie jakichkolwiek działań, wynikających z obejrzanego programu. Dlatego pożądane jest, aby rodzice wspólnie z dziećmi oglądali programy telewizyjne. Przyczyni się to do poznawania przez rodziców potrzeb dziecka oraz wzmacnia więź rodzinną. Wspólne oglądanie telewizji, daje rodzicom okazję do obserwowania zachowania dziecka. Umożliwia rodzicowi uchwycenie momentów trudnych i niezrozumiałych dla dziecka. Dostarcza tematów do rodzinnych dyskusji, rozmów a przede wszystkim jest źródłem przeżyć i doświadczeń kulturalnych. Dzieci w wieku przedszkolnym silnie przeżywają obrazy widoczne na ekranie telewizyjnym, które niosą za sobą duży ładunek emocjonalny, zarówno o charakterze negatywnym, jak i pozytywnym. System nerwowy rozwijający się u dziecka uniemożliwia zaś rozładowanie napięć emocjonalnych, co z kolei zaburza jego zachowanie. Dzieci nie potrafią wnikać w motywy działania i zachowania telewizyjnych, bajkowych bohaterów. W telewizji oprócz postaci o charakterze pozytywnym, występują i takie, które kłamią, są podstępne, okrutne i agresywne. Dzieci obserwując takie zachowania, naśladują ich później w zabawach. Świat w wielu programach telewizyjnych, ukazywany jest w sposób drastyczny, jako środowisko ludzi, w którym liczy się pieniądz, bezwzględność, lekceważenie wszelkich zasad i wartości. Doprowadzić to może do tego, że dzieci będą powoli obojętnieć na okrucieństwo, zatracać moralną wrażliwość i w końcu dojść do wniosku, że skoro pokazywana w telewizji przemoc jest powszechna, nieunikniona i usprawiedliwiona, to na agresję należy odpowiadać agresją. Reakcje takie są najczęściej wyrazem poczucia bezradności i bezsilności dziecka wobec zła i są one uzależnione od indywidualnych cech dziecka i stopnia jego wrażliwości. Tylko świadome i właściwe zorganizowanie obcowania dziecka z telewizją, wpływa korzystnie na wzbogacenie sfery poznawczej dziecka, uczy zachowań pro społecznych, komunikacji interpersonalnej, inspiruje dziecięcą twórczość a także rozwija zainteresowania plastyczne i muzyczne. Treść programów telewizyjnych oglądanych przez dzieci wpływa na zakres ich wiedzy, sposób wartościowania zjawisk, postawy, zainteresowania, styl życia i wzorce osobowe. Kształtuje gusty, upodobania i normy społeczne. Telewizja rozszerza świat dziecka, umożliwia mu jego poznawanie. Dzięki telewizji dziecko może poznawać życie przyrody, nowych ludzi, oglądać piękne krajobrazy i ciekawe miasta. Potrzeba badania i odkrywania świata znajduje w telewizji szerokie zaspokojenie.

Przeprowadzone przeze mnie badania wśród dzieci w wieku przedszkolnym i ich rodziców, miały na celu uzyskanie informacji na temat oddziaływań telewizji na młodego widza. Zastosowałam dwie nawzajem uzupełniające się techniki badawcze: kwestionariusz wywiadu i analiza wytworów działalności dziecka. Jak wiadomo, dziecko w wieku przedszkolnym poprzez rysunek wyraża swoje pragnienia, najwyraźniej odzwierciedla swoje przeżycia. Prowadząc badania wśród rodziców zastosowałam ankietę, która umożliwiła mi poznanie opinii i poglądów rodziców o roli, jaką spełnia telewizja w życiu dziecka.

Z przeprowadzonej analizy wyników badań nad wpływem telewizji na rozwój dziecka, wynika iż treści audycji kształtują świadomość dziecka, wywołując zmiany w jego zasobie wiedzy oraz wzbogacają jego życie uczuciowe. Z drugiej strony przebieg tych procesów oraz ich skutki, zależą w pewnym stopniu od właściwości dziecka, od stopnia jego rozwoju intelektualnego, moralnego i emocjonalnego.

Czy chcemy, czy nie telewizja stanowi trwały element naszej rzeczywistości. Wobec tego należy zrobić wszystko, aby stała się ona naszym sprzymierzeńcem. Podstawową sprawą jest wdrażanie dzieci do oglądania wybranych programów telewizyjnych wspólnie z rodzicami. Ważne jest aby były to programy przeznaczone dla dzieci w wieku przedszkolnym, bądź zawierające elementy dostępne dla dzieci młodszych. Chodzi o to, by uwagę dzieci kierować na programy dla nich dostępne, które mogą ich zainteresować i jednocześnie przynieść korzyści. Programy te mogą wówczas pomóc dzieciom w poznawaniu i prawidłowym rozumieniu współczesnego świata. Telewizja stała się więc atrybutem dziecka XXI wieku i ma zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na jego rozwój. Rozważenie wpływów pozytywnych i negatywnych, jakie niesie telewizja może ustrzec młodych widzów przed niebezpieczeństwem bezkrytycznego odbioru treści programowych i całkowitym zawładnięciem czasu dziecka. Konieczne jest więc podjęcie działań ochraniających dziecko przed szkodliwym wpływem niekontrolowanego odbioru programów telewizyjnych. Należy troszczyć się o to, aby dzieci oglądały takie programy telewizyjne, które pomogą im wkroczyć w świat uniwersalnych wartości humanistycznych bez zła, przemocy i okrucieństwa.

Literatura

  • Izdebska J. Uwarunkowania efektów oddziaływania wybranych cyklicznych programów TV na dzieci. Białystok: Dział Wydawnictw Filii UW, 1991
  • Izdebska J. Rodzina - Dziecko - Telewizja. Białystok: Wyd. Uniwersyteckie Trans Humana, 1996
  • Gajda J. Dziecko przed telewizorem. Warszawa: Instytut Wydawniczy CRZZ, 1977

    Renata Wilk
    Przedszkole nr 168 w Warszawie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 56 gości

    reklama