Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1854
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Czas koczowników, polowań oraz... - Prehistoria Ziemi Żarskiej (Pagus Zara)

Są fakty w historii, których nie można poprzeć tekstami czy przekazami ustnymi. Tylko łopatki i miotełki archeologów mogą odkryć przed nami niezliczone tajemnice kryjące się kilka centymetrów, no może metrów pod naszymi stopami. To właśnie archeolodzy wykonując swoją żmudną ale za to ciekawą i dającą niesamowite efekty prace dostarczają nam informacji z okresu początków historii. Gdyby nie oni nasza wiedza dotycząca tego okresu byłaby minimalna bądź (co najpewniejsze) żadna.

Pierwsze oznaki bytu kultury materialnej na terytorium dzisiejszej Pagus Zara datowane są już na schyłkowy okres paleolitu czyli XII tysiąclecie przed naszą erą. Wówczas Ziemia Żarska znalazła się pod wpływem kultury hamburskiej. Koczownicy hamburscy dotarli na teren obecnej Ziemi Żarskiej wędrując za reniferami. Do ich uzbrojenia należały krzemienne groty i ostrza. W swoich obozowiskach wznosili okrągłe namioty. Prawdopodobnie z tego samego okresu pochodzą ślady bytowania na terytorium Pagus Zara kultury świderskiej. Społeczności tej kultury utrzymywały kontakty głównie dzięki wymianie handlowej. Z Gór Świętokrzyskich sprowadzano krzemień czekoladowy, z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Podlasia kredę, ze Słowacji radiolaryt(skałę osadową) oraz obsydian z Węgier. Wymiana handlowa na taką skalę świadczy o tym, że na Pagus Zara musiały istnieć pracownie, zajmujące się przeróbką sprowadzanych surowców. Świderscy nomadowie tworzyli społeczność, której jednostką była rodzina, złożona z 2 do 6 osób.

W środkowej epoce kamienia Pagus Zara objęta została zasięgiem kultury komornickiej oraz chojnicko-pieńkowskiej. Były to społeczności myśliwsko-rybackie. Ludność kultury komornickiej używała narzędzi wykonywanych z krzemiennych wiórów, oprawianych kością lub rogiem. Kultura chojnicko-pieńkowska była charakterystyczna dla mezolitycznych społeczności kultur okolic Bałtyku. Jej ludność wznosiła szałasowe obozowiska łowieckie. Społeczności tej kultury wyrabiały ozdoby z zębów reniferów i bursztynu.

Prawdopodobnie około V tys.p.n.e. na omawiane tereny zaczęła napływać ludność neolityczna z obszarów naddunajskich. Odra i Nysa Łużycka dotychczas powstrzymujące asymilację ludności napływowej z ludnością autochtoniczną tych ziem stały się teraz ważnym szlakiem handlowym.

Okres rozkwitu gospodarki neolitycznej na terytorium obecnej Ziemi Żarskiej zawdzięczamy kulturze ceramiki sznurowej, bytującej na tych ziemiach od połowy III tys. Po schyłek II tys.p.n.e.

W II tys.p.n.e. na Pagus Zara zaczęły rozwijać się kultury charakterystyczne dla epok metalurgicznych.


REKLAMA

Na początku epoki brązu (1850-1500 r.p.n.e.) w obrębie Pagus Zara rozwinęła się kultura unietycka, która w wyniku migracji i asymilacji z kulturami terenów obecnej Wielkopolski i Śląska utworzyła grupę lubuską. Ludność tej kultury hodowała bydło, świnie, owce, kozy i uprawiała zboża. Wytwarzała ona naczynia z gliny i odzież wełnianą natomiast obrabiała kamień, drewno, kości i poroża. Jej uzbrojenie tworzyły sztylety i oszczepy. Grupa za najważniejszego boga uważała boga Widnokręgu. Kultura wykształciła mocno rozwinięty kult zmarłych. Zwłoki grzebano w pozycji skurczonej w kurhanach z komorami grobowymi o drewnianych stropach. Do komór wkładano ozdoby ze złota i brązu.

Około 1500-1300 r.p.n.e. omawiane tereny zasiedliła ludność kultury trzcinieckiej, przedłużyckiej. W gospodarce dominował chów zwierząt i uprawa zbóż. Ludność kultury tworzyła osady typu wiejskiego. W których chaty miały charakter drewnianych słupowych budowli. W społeczeństwie omawianej kultury zauważa się charakter patrialchalny.

Począwszy od 1300 r.p.n.e. aż po 300 r.p.n.e. na obszarze Pagus Zara rozwinęły się grupy kultury łużyckiej, mianowicie sasko-łużycka i brandenbursko-lubuska. Ludność tych kultur zajmowała się obróbką drewna, kości, poroży i bursztynu, plecionkarstwem, garbarstwem oraz garncarstwem. Wytwarzała z brązu biżuterię, narzędzia i broń. Tworzone przez społeczności tych kultur osady składały się z kilku lub kilkunastu chat. Osady te nie miały raczej trwałego charakteru, lecz były wyjątki- choć bardzo rzadko budowano trwałe osady obronne (grody plemienne).

Od około 400 r.p.n.e. do początku naszej ery Europa znajdowała się pod zasięgiem wpływów celtyckich (tzw. Okres lateński). Na obszarze środkowego Nadodrza i Łużyc w drugiej połowie III lub przełomie III a II tysiąclecia p.n.e. pojawiły się kultury przeworska jastorfska. Kultura przeworska budowała niewielkie osady otwarte, rzadko o charakterze obronnym. Osady były półkoliste natomiast w środku znajdował się plac. Ludność tej kultury zajmowała się rolnictwem i hodowlą oraz szczytowy poziom osiągnęło u nich rzemiosło metalurgiczne. Była to ludność jak na ówczesne czasy zamożna, czerpiąca głównie zyski z szeroko rozwiniętego handlu.

Kultura jastorfska rozwinęła się na małym obszarze. Posiadała małą ilość osad i nic poza tym nie różniło niej od kultury przeworskiej.

Obydwie kultury dominowały na omawianym terenie również w okresie wpływów rzymskich, natomiast po obu stronach Odry i Nysy Łużyckiej w okresie tychże wpływów ukształtowały się grupy lokalne.

Terytorium Pagus Zara nie należy utożsamiać z jedną konkretną kulturą ale z wieloma kulturami bytującymi na jej terytorium. Począwszy od kultury hamburskiej przez kulturę komornicką i chojnicko-pieńkowską a kończąc na kulturze łuzyckiej, której obecność na tych ziemiach trwała do przełomu XIX i XX stulecia.

Bibliografia:
Jerzy Tomasz Nowiński ; "Żary archeologiczne fragmenty z dziejów miasta";
Wyd.Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa s.c.; Żary 2005

"...Nie tak dawno temu
i nie tak daleko żył
lud pracowity i
serdeczny.
Lud, który zniknął tak,
jakby mieszkał na
Atlantydzie..."
(Cytat z artykułu: "(Nie) Stara Baśń" [w] Tygodnik Żarsko-Żagański 70/2005)

Dzieje Łużyczan

Łużyczanie wywodzą się z różnych plemion. Dolnołużyczanie są potomkami dawnego plemienia Łużyczan, natomiast górnołużyczanie wywodzą się z plemienia Milczan.

Plemiona łużyckie Pagus Zara zamieszkiwały już w VII stuleciu, niestety nie zdołały one utworzyć państwa

tabela

Po analizie umieszczonej powyżej tabeli widzimy, że przez minione milenium Łużyczanie nękani byli bardzo często. Można odnieść wrażenie, że przeznaczenie rysuje nad Łużyczanami coś w rodzaju koła, czegoś co, co jakiś okres czasu wraca. Spójrzmy, każdy okres rozkwitu tych ziem kończył się wojną czy prześladowaniami, np. gdy w 1815 roku Łużyce przeszły pod panowanie pruskie(okres niezbyt korzystny) łużyccy działacze niemal natychmiast powołali do "życia" narodowo-wyzwoleńcze organizacje (okres korzystny dla ludności omawianej kultury). Skuteczność działania tych oraganizacji była przyczyną kolejnych prześladowań. Hitlerowcy w swoim planie unicestwienia słowian również nie pominęli Łużyczan w latach 1935-38r. Rozwiązali wszystkie łużyckie organizacje.

Arkadiusz Daniel Prokopowicz


Zaświadczenie online



numer online: 78 gości

reklama