Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1800
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zadania przedszkola w przygotowaniu dzieci do nauki pisania

Znana to prawda, że każde dziecko jest inne i każde wymaga innego traktowania, jeżeli ma się rozwijać w sposób harmonijny. Różnice dotyczą wszystkich sfer osobowości dziecka - fizycznej, intelektualnej, emocjonalno-społecznej. Z tych powodów grupa dziecięca to zespół indywidualności. Każde dziecko przychodzi do przedszkola z innym zasobem wiadomości, przeżyć i doświadczeń. Powinny być one uwzględniane w procesie sterowania jego rozwojem w ogóle. /I.Dudzińska 1991/

Celem działalności współczesnego przedszkola zdaniem pani S.Guz /1991,1996/ jest stworzenie dziecku możliwie najkorzystniejszych warunków wszechstronnego rozwoju. Przedszkole obok funkcji opiekuńczych spełnia funkcje stymulujące, kompensuje niekorzystne wpływy środowiskowe, wdraża do różnych form uczenia się, tak by podjęcie nauki szkolnej stało się dla dziecka naturalnym następstwem jego wzrastających możliwości.

Podobne stanowisko prezentują panie: K.Kamińska /1999/, E.Waszkiewicz /1996/ oraz T.Koczan, K.Kafar /1998/. Zdaniem tych autorek efekty pracy w przedszkolu, a później w szkole zależą w znacznym stopniu od współdziałania nauczyciela z wychowankiem i od działalności wychowawczo-dydaktycznej.

Badania pani M.Cackowskiej /1984/ przekonują, iż odpowiednia organizacja działalności wychowawczo-dydaktycznej na poziomie wychowania przedszkolnego jest czynnikiem w znacznej mierze dominującym w procesie przygotowania dzieci do nauki pisania w szkole. Potwierdzeniem czego są również wyniki badań przeprowadzonych przez panią B.Wilgocką-Okoń, na które powołuje się pani M.Burtowy /1992,s.33/.


REKLAMA

Punktem wyjścia do pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym, jak stwierdza pani E.Waszkiewicz, powinno być stworzenie warunków do ogólnego rozwoju dziecka. W myśl powyższego założenia zabiegi wychowawczo-dydaktyczne powinny koncentrować się na:
- oglądaniu i omawianiu ilustracji,
- dostrzeganiu i wyszukiwaniu różnic i podobieństw kształtów, postaci występujących na ilustracjach i rysunkach,
- oglądaniu i omawianiu historyjek obrazkowych, wyszukiwaniu i ustaleniu związków przyczynowo-skutkowych,
- opowiadaniu dzieciom treści krótkich tekstów nawiązujących do ich przeżyć i doświadczeń,
- czytaniu dzieciom książek, czasopism dziecięcych, prowadzeniu rozmów na ich temat,
- oglądaniu przedstawień teatralnych,
- wyszukiwaniu w książkach ilustracji na określony temat,
- dostrzeganiu występujących symboli i znaków umownych w omawianych ilustracjach i czytanych tekstach,
- kształtowaniu wrażliwości słuchowej na dźwięki i szumy wydawane przez różne przedmioty i zwierzęta występujące w oglądanych i omawianych tekstach, filmach,
- stwarzanie okazji do samodzielnego wypowiadania się przez dzieci.

Proponowane rodzaje zajęć powinny być wspomagane działalnością dziecka o charakterze manualnym: lepienie, wycinanie, malowanie, układanie, rysowanie. /E.Waszkiewicz 1996,s.25/.

Działania nauczyciela związane z przygotowaniem dziecka do przyszłej nauki pisania zdaniem pani M.Dmochowskiej /1991/ realizowane są poprzez prowadzenie równolegle dwóch torów działań aktywizujących. Dotyczą one rozwijania psychomotoryki dziecka związanej z jego orientacją w kierunkach przestrzeni otaczającej oraz z uwzględnieniem sprawności rąk, jak również rozwijania operacji umysłowych w zakresie ujmowania kształtu graficznego i jego miejsca w przestrzeni oraz w zakresie posługiwania się symbolem graficznym.

Na rozwijanie aktywności werbalnej dziecka, rolę nauczyciela w rozmowie, rolę pytań nauczyciela zwraca uwagę pani K.Lubomirska /1994/. Jej zdaniem, podczas spontanicznych rozmów dzieci, dyskusji, mają one możliwość konfrontowania własnego zdania ze zdaniem kolegi, wychowawczyni. Zadaniem nauczyciela jest intensyfikowanie komunikowania się dziecka, zachęcanie do wymiany różnych poglądów oraz ich akceptacja. Różnice w rozbieżnościach wypowiedzi dzieci wywołują zaciekawienie, zaskoczenie, a wraz z nim potrzebę wyjaśniania, poszukiwania odpowiedzi. Podczas wzajemnej wymiany myśli towarzyszącej działaniu dzieci, a więc w sytuacji społecznej, dynamizuje się aktywność poznawcza, zmienia się sposób rozwiązywania zadania, argumentacja, zmienia się dziecko prowadzące sytuację zadaniową. Jest to czynnik motywacyjnej wartości wzajemnej wymiany myśli w sytuacji społecznej.

Proces przygotowania dzieci do nauki pisania jest realizowany już w grupie trzylatków, kontynuowany na coraz wyższym poziomie w kolejnych latach pracy wychowawczo-dydaktycznej z dziećmi przedszkolnymi. U dzieci sześcioletnich polega na doskonaleniu sprawności manualnych, swobodnych, ciągłych ruchów ręki, odtwarzanie różnych form i kształtów oraz elementów literopodobnych, a także przetwarzanie obrazu ruchowego na obraz graficzny. Umiejętności te odgrywają dużą rolę w późniejszej nauce pisania, której aktualnie na poziomie wychowania przedszkolnego nie realizuje się. Jednak w wypadku zaobserwowania samodzielnych prób pisania podejmowanych przez poszczególnych wychowanków, nauczyciel powinien podtrzymywać to zainteresowanie dostarczając im właściwych wzorów pisma pisanego. /A.Brzezińska 1987,s.52-56, M.Burtowy 1992,s.12/

Wszystkie treści z zakresu nauki pisania, powinny być zrealizowane poprzez stwarzanie dzieciom warunków stymulujących własną aktywność przy zastosowaniu takich form pracy, jak: zabawa, zajęcia organizowane przez nauczyciela, czynności zawierające elementy pracy, kontakty z otoczeniem społecznym, przyrodą, techniką i sztuką, spacery, wycieczki. /M.Kwiatowska 1985,s.387-403, I.Dudzińska 1983,s.458-496/.

Wśród dzieci uczęszczających do przedszkola, często spotyka się takie, które wykazują gorszą od przeciętnej sprawność w niektórych czynnościach. Niski poziom pewnych sprawności, będących wynikiem dysharmonii rozwojowych, w niekorzystnych warunkach, przy braku odpowiedniej stymulacji, może ulegać coraz większym obniżeniom w stosunku do wieku dziecka, co wpływa zaburzająco na całokształt rozwoju.

Program w przedszkolu uwzględnia wiele zajęć angażujących funkcje wzrokowe dziecka, przez to ma ono okazję do ich ćwiczenia. Dlatego niewielkie odchylenia od nor-my są wyrównywane w okresie przedszkolnym na tyle, że dziecko radzi sobie w początkach nauki. Większość zabaw i zajęć w przedszkolu angażuje zarówno funkcje wzrokowe i ruchowe. Efekt działania uzależniony jest od koordynacji obu tych funkcji. /E.Waszkiewicz 1996/.

Zdaniem pani M.Bogdanowicz /1990,s.20/ do szczegółowych zajęć stymulacyjno-korekcyjnych należy:
- pobudzanie rozwoju ruchowego dziecka, szczególnie usprawnianie motoryki rąk,
- zachęcanie dzieci do rysowania i zajęć grafomotorycznych,
- rozwijanie percepcji wzrokowej i koordynacji wzrokowo-ruchowej poprzez zajęcia grafomotoryczne,
- kształcenie orientacji w lewej i prawej stronie schematu ciała i przestrzeni,
- kształcenie nawyków ruchowych związanych z kreśleniem linii pionowych, poziomych, okręgów,
- rozwijanie zdolności do kontrolowania i regulowania napięcia mięśniowego występującego podczas zajęć grafomotorycznych

ilustracja
Dzieci podczas zajęć związanych z działalnością grafomotoryczną. Odtwarzają wzór palcem na tacy z kaszą wypowiadając sekwencję słowną

ilustracja
Dzieci podczas zajęć związanych z działalnością grafomotoryczną. Piszą wzór mazakiem w liniach równocześnie śpiewając

Zdaniem pani A.Brzezińskiej /1987/ zadania przedszkola odnoszące się do przygotowania dzieci do nauki pisania polegające na stwarzaniu warunków do swobodnej działalności artystyczno-konstrukcyjnej oraz organizowaniu zabaw, gier, zajęć opartych na wykonywaniu różnych zadań polegających na doskonaleniu sprawności manualnych w trakcie montowania, modelowania, wydzierania, wycinania i rysowania.

Działalność plastyczno-konstrukcyjną dzieci możemy rozpatrywać w różnych aspektach. Rozpatrywana jest przede wszystkim z punktu widzenia siły ekspresji dziecka. Podłożem tej dziedziny jest emocjonalność dziecka, a więc sfera jego wrażliwości uczuciowej. W swoje twórcze poczynania dziecko angażuje całą swoją osobowość: psychomotoryczną aktywność, społeczne doświadczenie, wiedzę oraz wyobrażenia przedmiotów i zjawisk.

Zdaniem pani M. Dmochowskiej /1991/ działalność plastyczno-konstrukcyjna podejmowana przez dzieci w przedszkolu obejmuje nie tylko wiele różnorodnych rodzajów, ale także wiele wariantów w zakresie każdego z nich.

W ćwiczeniach plastyczno-konstrukcyjnych można wyróżnić techniki o charakterze płaskim i przestrzennym. Takiego podziału dokonuje zarówno pani M.Dmochowska /1991/ jak i pani E.Waszkiewicz /1996/.

Układanie, konstruowanie, lepienie, wycinanie, majsterkowanie należą do technik przestrzennych ze względu na to, że zawsze z nich można uzyskać wymiar trzeci, czyli stworzyć wytwór przestrzenny. Rysowanie, malowanie, wydzieranie, stemplowanie, niektóre wycinanki i wyszywanki zaliczamy do technik płaskich, ponieważ mamy tu do czynienia z działaniem na dwuwymiarowej powierzchni.

Działalność plastyczno-konstrukcyjna zależnie od specyfiki materiału i narzędzia zawiera inne walory i stwarza inne możliwości wyzyskiwania jej w przygotowaniu ręki i umysłu dziecka do nauki pisania.

Literatura:
1.Bogdanowicz M.: Leworęczność u dzieci. Warszawa 1992.
2.Burtowy M.: Przygotowanie dzieci w wieku przedszkolnym do nauki czytania i pisania w szkole. Poznań 1992.
3.Brzezińska A.:Gotowość dzieci w wieku przedszkolnym do czytania i pisania. Poznań 1987.
4.Cackowska M. : Nauka czytania i pisania w klasach przedszkolnych. Warszawa 1984.
5.Dmochowska M.: Zanim dziecko zacznie pisać. Warszawa 1991.
6.Dudzińska I.: Dziecko sześcioletnie uczy się czytać. Warszawa 1991.
7.Dudzińska I. /red./: Wychowanie i nauczanie w przedszkolu. Warszawa 1983.
8.Guz S.: Edukacja przedszkolna w okresie przemian. Warszawa 1996.
9.Guz S. /red/: Wychowanie przedszkolne. Warunki funkcjonowania oraz efekty kształcenia. Lublin 1991.
10.Kamińska K.: Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym. Warszawa 1999.
11.Koczan T., Kafar K.: Rozpoznawanie dysleksji u dzieci 6-letnich "Wychowanie w Przedszkolu" 1998, nr 7.
12.Kwiatowska M. /red./: Podstawy pedagogiki przedszkolnej. Warszawa 1985.
13.Lubomirska K.: Przedszkole rzeczywistość i szansa. Warszawa 1994.
14.Waszkiewicz.E.: Pracuję z sześciolatkiem. Poradnik dla nauczycieli i rodziców. Warszawa 1996.
15.Wilgocka-Okoń B. /red./: Rozwój wychowanie dzieci w wieku przedszkolnym. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź. Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich PAN 1985.

mgr Elżbieta Słupik
Przedszkole Nr 4 w Żorach


Zaświadczenie online



numer online: 56 gości

reklama