Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13421
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

W jaki sposób pracować w domu i w szkole z dzieckiem ze stwierdzoną afazją motoryczną. Wskazówki dla nauczycieli i rodziców

Afazja motoryczna u dzieci objawia się niemożnością wypowiadania pełnych zdań i formułowania płynnych wypowiedzi, często również upośledzeniem umiejętności czytania i pisania. Afazja spowodowana jest uszkodzeniem struktur mózgowych odpowiedzialnych za mowę u człowieka. Często, we wczesnym rozwoju dziecka przypuszcza się, że ma ono opóźnioną mowę, co może być spowodowane urazami głowy w dzieciństwie, genami lub innymi czynnikami. W okresie przedszkolnym rozwój mowy dziecka zaczyna się różnić od mowy rówieśników, jednak rodzice jeszcze wtedy mają nadzieję, że dziecko nadrobi zaległości. We wczesnych latach szkolnych te różnice są już na tyle znaczące, że rodzice zaczynają szukać pomocy u specjalistów.

Chciałabym opisać rozwój dziecka ze stwierdzoną afazją motoryczną na przykładzie mojego syna, który obecnie ma 9 lat i jest uczniem klasy 3 szkoły podstawowej. Najważniejsza jest trafna diagnoza, która m.in. umożliwia uzyskanie dla dziecka orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, przez co nauczyciele muszą dostosować formy pracy, metody nauczania i wymagania edukacyjne do jego możliwości, aby opanowało ono podstawę programową na każdym etapie edukacyjnym. Moje dziecko otrzymało w szkole wsparcie psychologiczno-pedagogiczne w formie zajęć rewalidacyjnych, korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, psychologicznych (prowadzonych przez pedagoga szkolnego, ponieważ brak jest psychologa). W mojej ocenie szkoła stanęła na wysokości zadania organizując takie zajęcia. Nasuwa się jednak pytanie: czy dziecko może efektywnie pracować na takich zajęciach, jeżeli organizowane są one dopiero po zakończeniu zajęć lekcyjnych? Stanowczo uważam, że nie. Ramowe plany nauczania dla dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego powinny zakładać na przykład zmniejszoną liczbę godzin z takich przedmiotów jak: technika, plastyka lub muzyka i w tym czasie dzieci powinny mieć organizowane zajęcia przewidziane jako pomoc psychologiczno -pedagogiczna, aby mogły kończyć naukę w tym samym czasie, co ich rówieśnicy.


REKLAMA

Moje dziecko we wczesnym stadium rozwoju nazywało osoby, zwierzęta i przedmioty tworząc własne, najprostsze dwusylabowe określenia typu: go-go (koń), na-na (kot), ju-ju (wujek), itp. Zasób słów z wiekiem się zwiększał, jednak wymagało to intensywnych ćwiczeń prowadzonych przez nas, jako rodziców oraz przez logopedę. Każdy wyraz, który dziecko zaczęło wymawiać, musiał być wyuczony jakby na pamięć, nie było spontanicznego wypowiadania jak u zdrowych rówieśników. Pomimo wieloletniej pracy, zasób słów jest nadal ograniczony. Są to wyrazy proste, krótkie, które często są mylnie używane w zdaniach. Dziecko w dalszym ciągu nie rozróżnia pojęć: "pod, nad, na, za". Niechętnie nawiązuje rozmowę z osobami spoza swojego najbliższego grona. Niechętnie również odpowiada na pytania oraz opowiada o czymś. Nie potrafi także opowiedzieć przeczytanego tekstu. Budowane przez niego zdania są bardzo proste, chaotyczne, często brakuje w nich poszczególnych części mowy (jak jest rzeczownik, to brakuje czasownika i odwrotnie). Te zdania brzmią jak skrót myślowy, np. "Kiedy tata?" (brak przykładowo czasownika "wróci"). Nie potrafi odmienić części mowy przez osoby, czasy, przypadki. Wyrazy są niepoprawnie używane w zdaniu. Aby wypowiedź była zrozumiała i w miarę wyczerpująca, wymagane jest zadawanie wielu dodatkowych pytań. Często mowa dziecka z afazją bywa zrozumiana tylko dla osób z jego najbliższego otoczenia.

Dziecko niechętnie pisze tekst, podczas przepisywania gubi litery lub całe wyrazy. Tekst pisany ze słuchu jest niestaranny, niezrozumiały. Często dziecko się zniechęca i natychmiast kończy pracę. Poszczególne wyrazy ze zdania muszą być dyktowane pojedynczo, wyraźnie, najlepiej ze słyszalnym podziałem na sylaby, gdyż dziecko napisze wyraz tak, jak usłyszało.

Nauka czytania u dziecka z afazją wymaga wiele cierpliwości, wyrozumiałości i wytrwałości. Na początku przebiega tak samo jak u dzieci zdrowych: poznanie liter, łączenie głosek w sylaby, sylab w wyrazy. Jak usłyszałam od specjalisty, dziecko z afazją może nigdy nie nauczyć się czytać.

Jak wynika z powyższego opisu i z własnych doświadczeń, największą trudność w pierwszym etapie kształcenia będzie sprawiała nauka języka polskiego i języka obcego. Nauczyciele właśnie tych przedmiotów powinni być najlepiej przygotowani do pracy z dzieckiem, u którego stwierdzono afazję motoryczną i potrafić dostosować wymagania edukacyjne do możliwości ucznia. Przez dłuższy czas "walczyłam" z nauczycielem języka angielskiego mojego syna, który nie dostosowywał wymagań edukacyjnych do jego możliwości. Jak wynikało z zaleceń poradni psychologiczno - pedagogicznej, proces dydaktyczny na języku angielskim powinien sprawiać mojemu synowi przyjemność, np.: wykonywanie plakatu, kolorowanie, itp. Natomiast podstawową czynnością mojego dziecka na lekcji było monotonne przepisywanie z tablicy wielu niezrozumiałych dla niego wyrazów lub inne ćwiczenia przewidziane dla zdrowych dzieci. Wymagana była od niego znajomość poprawności wypowiadania, pisania i tłumaczenia bardzo wielu słów.

Uważam, że wielu nauczycieli, zwłaszcza tych z krótkim stażem pracy, nie jest przygotowana do pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. Wymagania wobec uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego są albo zawyżane, co powoduje u dziecka zniechęcenie albo też zaniżane w takim stopniu, że dziecko nie opanowawszy wymagań z podstawy programowej jest "przepychane" z klasy i klasy, a jego zaległości i dysfunkcje pogłębiają się.


REKLAMA

Biorąc pod uwagę dysfunkcje mowy u mojego syna, nasuwają mi się jako matce, a zarazem jako nauczycielowi pewne wnioski i wskazówki do pracy z dzieckiem, zarówno dla nauczycieli, jak również dla rodziców. Należy jednak pamiętać, że zalecenia powinny być indywidualnie opracowane dla każdego dziecka w oparciu o wnikliwą jego obserwację i stopień zaburzeń mowy.
1. Jeżeli rodzice przed rozpoczęciem przez dziecko edukacji przedszkolnej lub szkolnej posiadają podejrzenia zaburzenia mowy u ich dzieci, powinni natychmiast skontaktować się ze specjalistą.
2. Rodzice powinni wykonywać ćwiczenia usprawniające narząd mowy u ich dziecka już w okresie przedszkolnym.
3. Praca z dzieckiem z afazją jest również bardzo ważna podczas pierwszego etapu edukacyjnym, ponieważ wtedy dziecko uczy się pisać, czytać, formułować pytania i zdania, a więc przyswaja podstawowe umiejętności niezbędne w komunikacji społecznej.
4. Dziecko powinno czytać systematycznie każdego dnia, lecz niezbyt długą ilość tekstu, ponieważ może doprowadzić to do zniechęcenia.
5. Nauczyciel powinien przygotować specjalne karty pracy dla dziecka niewymagające na lekcji pisania notatek ze słuchu lub długiego przepisywania z tablicy.
6. Nauka pisania powinna odbywać się na indywidualnych zajęciach z dzieckiem.
7. Rodzice także powinni ćwiczyć z dzieckiem naukę pisania na przykład poprzez sporządzanie listy zakupów, napisania listu do koleżanki, babci, itp.
8. Sprawdzenie poprawności czytania tekstu raczej powinno odbywać się na dodatkowych, indywidualnych zajęciach. Podczas lekcji dziecko powinno czytać tylko wtedy, gdy samo się zgłosi.
9. Dziecko powinno często się wypowiadać. Zarówno nauczyciele, jak i osoby z najbliższego otoczenia dziecka powinni zwracać uwagę na poprawność budowanych zdań.
10. Po przeczytaniu krótkiego fragmentu tekstu dziecko powinno go opowiedzieć (dłuższych fragmentów nie będzie w stanie opowiedzieć).
11. Należy zachęcać dziecko do nawiązywania rozmowy z innymi osobami, np. podczas zakupów, zabaw, spotkań. Rodzic powinien wówczas nadzorować proces komunikacji i w razie potrzeby pomóc dziecku w wysłowieniu się.
12. W porozumieniu z rodzicem nauczyciel powinien ustalać długość tekstu albo ilość słów z języka obcego do nauki na pamięć.
13. Rodzic powinien być z wyprzedzeniem poinformowany o planowanym ustnym lub pisemnym sprawdzaniu wiedzy jego dziecka.
14. Należy zadbać o integrację dziecka z rówieśnikami oraz o wykształcenie u niego poczucia pewności siebie, aby dziecko, ze względu na dysfunkcje mowy, nie izolowało się.
15. Z dzieckiem musi regularnie pracować logopeda.

Małgorzata Wójcik
Zespół Szkół w Trawnikach


Zaświadczenie online



numer online: 125 gości

reklama