Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13005
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Umiejętność czytania

Gdy dziecko kończy etap przedszkolny i trafia do szkoły, każdy rodzic ma nadzieję, że będzie to dla malucha czas pełen sukcesów. Niestety nie zawsze tak się dzieje. Jest grupa dzieci, która nie osiąga tzw. "dojrzałości szkolnej". Termin ten obejmuje: rozwój fizyczny oraz psychiczny: emocjonalny, społeczny i umysłowy a także poziom opanowania umiejętności i wiadomości przygotowujących dziecko do podjęcia nauki czytania, pisania i liczenia. Im pełniejsza jest ta dojrzałość, tym większa będzie gwarancja powodzenia dziecka w nauce.


REKLAMA

Pierwsze kłopoty z czytaniem mogą pojawić się, gdy dostrzegamy, że uczeń słabo przyswaja sobie obraz graficzny litery i nie kojarzy go z dźwiękiem /głoską/. Problemy z czytaniem potrafi mieć nawet od 4 do 5 osób w klasie. Dzieci z klas 1-3 mogą znaleźć się w tzw. grupie ryzyka dysleksji. W opracowaniach mówi się, że tego typu trudności ma około 15% populacji.

Dziecko wrażliwe przeżywa trudności szkolne ze zdwojoną siłą, a gdy dotyczą one opanowania kluczowych kompetencji, w tym czytania i pisania, lawina problemów może narastać. Pierwszak może mieć problemy z zapamiętywaniem i rozróżnianiem liter o podobnym kształcie, głosek o podobnym brzmieniu: b-p, d-t, g-k. Czytając "przekręca wyrazy", przestawia litery, skraca wyraz, zmienia jego znaczenie, czyta z pamięci, nie potrafi dokonać analizy i syntezy wyrazu. Etap głoskowania może być bardzo długotrwały i przejście na czytanie techniką sylabową lub wyrazową bardzo trudne. Dzieci zmieniają kolejność liter, sylab, redukują całe wyrazy i litery, cofają się lub przeskakują do innego wersu.... Często też mogą mieć kłopoty ze zrozumieniem czytanego tekstu. Nauczyciele uczący dziecko, prowadzący obserwację jego przyrostu wiedzy, mogą wstępnie określić jaki jest poziom jego czytania. Jeżeli dziecko z kl.3 czyta na poziomie kl.1 to jest to już problem.

Kłopoty w czytaniu często też pociągają za sobą inne trudności natury psychosomatycznej. Uczeń może skarżyć się na częste bóle brzucha, niechętnie przychodzi do szkoły, może być płaczliwy, zestresowany. Małe dziecko, które nie odnosi sukcesów, tak jak jego rówieśnicy, nie ma poczucia własnej wartości, nawet problemy wychowawcze mogą być wypadkową tych trudności.

A gdy mamy do czynienia z rodzicami, którzy bardzo porównują swoje dziecko z rówieśnikami i stawiają mu wysokie wymagania, maluch może mieć objawy nerwicowe a nawet depresję.

Czytanie, to bardzo złożona umiejętność i trzeba sobie zdawać sprawę z tego, że nie wszyscy uczniowie w klasie, mają jednakowe predyspozycje do zdobycia tej umiejętności, niektórym trzeba dać więcej czasu na jej opanowanie. Każde dziecko w szkole musi być traktowane indywidualnie więc metody i formy pracy muszą być dostosowane do możliwości psychofizycznych malucha. Umiejętność czytania jest jednak podstawą zdobywania dalszej wiedzy i ma decydujący wpływ na dalszą edukację dziecka. Trzeba więc zmierzyć się z tym problemem.

Co w takim razie może zrobić rodzic, który pragnie pomóc swojemu dziecku w nauce czytania?

Przede wszystkim trzeba nastawić się na systematyczną pracę z dzieckiem w domu.


REKLAMA

Pierwszy krok musi być związany z diagnozą problemu. Zasada jest prosta, im szybciej zdiagnozujemy ucznia, tym szybciej możemy poddać go terapii pedagogicznej, która pozwoli mu na poprawę techniki czytania i ma na celu usprawnianie zaburzonych funkcji.

Bardzo ważną rolę odgrywają na tym etapie nie tylko rodzice, ale nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej. To właśnie oni uczą dziecko podstaw czytania, pisania, wypowiedzi ustnych i pisemnych. To nauczyciel rozwija wszechstronnie dziecko, ale też może postawić pierwszą diagnozę związaną z problemami w nauce czytania i pisania. Właśnie on kieruje ucznia do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej i dzięki badaniom otrzymujemy wielospecjalistyczną diagnozę wychowanka.

Do PPP należy skierować dziecko jak najszybciej, gdyż u podstaw kłopotów z opanowaniem techniki czytania mogą leżeć zaburzone funkcje. Dzięki wynikom badań dowiadujemy się, czy dziecku należy obniżyć wymagania edukacyjne, na jakie dodatkowe zajęcia terapeutyczne w szkole powinien być skierowany. Możliwości jest wiele: zespół wyrównawczy, zajęcia: logopedyczne, korekcyjno-kompensacyjne, rewalidacyjne, SI - zajęcia integracji sensorycznej, socjoterapia...

Coraz lepszą opieką specjalistów, w szkole masowej, objęci są uczniowie z Orzeczeniami z niepełnosprawnością intelektualną. Szkoła proponuje często pracę z dziećmi w dobrze wyposażonych gabinetach terapeutycznych. Realizacja programów unijnych, daje możliwość wyposażenia gabinetów na naprawdę dobrym poziomie. Uczniowie są też kierowani do klas integracyjnych, gdzie oprócz nauczyciela specjalisty obejmuje ich opieką nauczyciel wspomagający.

W Opiniach lub Orzeczeniach z PPP zawsze zawarte są zalecenia, które stanowią podstawę działania dla nauczycieli-specjalistów w pracy z dzieckiem. Również rodzice otrzymują zalecenia Poradni, do pracy z dzieckiem w domu. Nauczyciele kierując się w/w zaleceniami piszą Dostosowania dla konkretnego ucznia - oparte na doborze odpowiednich metod i form pracy, dopasowane do indywidualnych możliwości i potrzeb dziecka.

W codziennej pracy rodzica z dzieckiem należy postawić na systematyczność. Ćwiczymy z dzieckiem codziennie, czytanie na głos /np. po 10 min/, najlepiej o jednakowej porze. Utrwalamy obraz graficzny liter, porównujemy litery drukowane i pisane, głoskujemy, dzielimy wyrazy na sylaby.... Trzeba też pamiętać, by maluch nie utrwalał pisania literami drukowanymi, bo trudno go potem "przestawić" na litery pisane.

Należy uczyć czytania poznanych głosek w połączeniu z innymi głoskami np. samogłoskę ze spółgłoską /w różnych konfiguracjach/. Zwracamy szczególną uwagę, by dziecko dokonywało prawidłowej analizy i syntezy wyrazu, dzieliło słowa na głoski np. kot k-o-t; dom d-o-m; m-a-k mak, zaczynając od wyrazów 1-sylabowych. Stopniowo podnosimy stopień trudności lub wracamy do wyrazów łatwiejszych. Wspieramy się programami do nauki czytania, dostępnymi w ofertach Wydawnictw Edukacyjnych lub w Internecie. Kontrolujemy odrabianie prac domowych, ale nie wyręczamy. Dostosowujemy się do możliwości dziecka, nie zniechęcamy go, nie krzyczymy, chwalimy za każde dobrze wykonane zadanie.

Przejście z głoskowania, do czytania metodą sylabową jest dla niektórych dzieci bardzo trudne, innym zaś przychodzi jakby "naturalnie". W pracy z uczniem nie doceniamy też metody ćwiczeniowej połączonej z zabawą, a należy ją wykorzystywać jak najczęściej w opanowaniu techniki czytania. Ważne jest też, by dziecko miało wyrobioną pozytywną motywację, by samo sięgało do książeczek i wiedziało do czego przyda się ta umiejętność. Jego pierwsze teksty do czytania muszą być napisane dużą czcionką, a sylaby w wyrazach powinny mieć różny kolor czcionki.

Nauczyciele chętnie wskażą rodzicom zestawy ćwiczeń do nauki czytania, jeżeli będzie taka potrzeba. Wiedzą, od jakiego poziomu uczeń rozpoczął naukę, robią diagnozę umiejętności szkolnych, oceniają więc jego przyrost wiedzy. Każdy maluch ma czas na doszlifowanie techniki czytania przez cały etap nauki wczesnoszkolnej, czyli w klasach 1-3.

Pamiętajmy, że to Rodzice są najważniejszym gwarantem sukcesów w nauce swojego dziecka. Ćwiczenie i praca z uczniem uczyni go mistrzem w tej umiejętności. Poświęcajmy więc im czas, a efekty na pewno się pojawią. Powodzenia!

Literatura:
1. Jurek A. Metody nauki czytania i pisania z perspektywy trudności uczniów. Wydawnictwo Harmonia 2017
2. Sawa B., Jeżeli dziecko źle czyta i pisze. WsiP Warszawa 1980;

3. Malendowicz J., O trudnej sztuce czytania i pisania. Nasza Księgarnia, Warszawa 1978

Aleksandra Jankowska
Szkoła Podstawowa w Czarnem


Zaświadczenie online



numer online: 117 gości

reklama