Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11
rok szkolny
2002/2003

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola zajęć terenowych w nauczaniu przyrody

Współcześnie, szczególnie w dużych aglomeracjach miejskich, codzienny kontakt z przyrodą bywa bardzo ograniczony, obserwujemy bowiem poważne zubożenie miast w "zieleń". Towarzyszy temu, powszechny w społeczeństwie brak znajomości nawet najcenniejszych wartości przyrody naszego regionu.

Dlatego każda okazja do wyjścia w teren, poznania najbliższej okolicy, spędzenia czasu pośród zieleni powinna być wykorzystana. Zajęcia w terenie posiadają zalety nie tylko zdrowotne, ale i poznawcze.

Profesor G. Wuttke stwierdza, że " żadne opisy słowne i rysunki nie zastąpią bezpośredniej obserwacji na miejscu czynionej przez zaciekawione oczy, uczulone uszy". Chodzi o wzbogacanie wiedzy rzeczowej przez obserwację, doświadczenia. Uczniowie gromadzą w ten sposób materiał do kształtowania swego emocjonalnego stosunku do poznawanej rzeczywistości oraz zbierają wiadomości o otaczającym ich świecie, co wykorzystuje się na innych lekcjach np.: języku polskim, historii.

Najbardziej efektywnymi formami pracy stosowanymi w nauczaniu przyrody są wycieczki, lekcje w terenie, obserwacje i doświadczenia. Wszystkie one sprzyjają rozwiązywaniu problemów w sposób twórczy, stwarzają dogodne warunki do przechodzenia od myślenia konkretnego do abstrakcyjnego oraz do stosowania teoretycznych wiadomości w praktyce. Ponadto pozwalają lepiej poznać uczniów, a w konsekwencji zmodyfikować i wzbogacić ich obraz, ukształtowany podczas obserwacji w klasie.

Przedstawione założenia są podporządkowane wielostronnemu kształceniu, w którym występuje: odkrywanie, działanie i przyswajanie wiedzy.


REKLAMA

Jednym z wielu miejsc, w którym można zorganizować zajęcia w terenowe jest las.

Las to nie tylko drzewa. To również krzewy, trawy, grzyby, mchy, paprocie w takiej ilości gatunków, że trudno je policzyć. Las to także schronienie dla wielu gatunków zwierząt. Obumarłe liście i drzewa są przerabiane na urodzajny humus przez maleńkie organizmy i grzyby. Humus stanowi pożywienie dla drzew. Las jest, więc wspólnotą życia, w której wszystkie rośliny i zwierzęta są od siebie uzależnione.

Las jako ekosystem stwarza różnorodne możliwości poznawcze i dostarcza bogatego materiału badawczego.

Lekcje w lesie można przeznaczyć na utrwalenie i pogłębienie już znanego materiału, sprawdzenie umiejętności i wiadomości lub zapoznanie ze zjawiskami, z którymi uczeń jeszcze się nie zetknął, względnie na wprowadzenie nowych pojęć.

Wycieczki do lasu mogą spełniać wiele celów. Oto niektóre z nich:

  • Bezpośrednia obserwacja elementów lasu,
  • Rozpoznawanie gatunków roślin i zwierząt występujących w lesie,
  • Dokonywania różnych pomiarów,
  • Wyrabianie orientacji w terenie,
  • Rozróżnianie warstw lasu,
  • Zapoznanie z rolą poszczególnych warstw lasu,
  • Znaczenie lasu w życiu i gospodarce człowieka,
  • Rozwijanie umiejętności korzystania z klucza do oznaczania roślin oraz różnych przyrządów,
  • Poznanie zależności występujących w lesie,
  • Rozumienie potrzeby ochrony lasów oraz zakładania szkółek leśnych,
  • Rozwijanie pozytywnych postaw związanych z poszanowaniem fauny i flory lasu.

    Przedstawiamy propozycję dwóch lekcji w lesie. Jedna pt,, Poznajemy las i organizmy w nim żyjące"przeprowadzona była wiosną, kiedy w lesie spotykamy ogromne bogactwo kwitnących gatunków krzewów i roślin zielnych. Druga, pt,, Dlaczego jesień jest złota" przedstawia las jesienny, pełen owoców, nasion i kolorowych liści.

    Formy pracy zależą od nauczyciela, jednakże wskazane jest, aby uczniowie pracowali samodzielnie lub w małych grupach. Sprzyja to ich aktywnemu udziałowi w zajęciach. Rola prowadzącego polega na podaniu instrukcji przed rozpoczęciem zajęć. W trakcie realizacji, w miarę potrzeb nauczyciel udziela uczniom pomocy. Uczestniczy on w wymianie uwag, spostrzeżeń oraz każdorazowym podsumowaniu zdobytej wiedzy i doświadczenia podczas kolejnych ćwiczeń. W naszych zajęciach uczestniczył leśniczy, który swoimi opowieściami o życiu leśnych zwierząt wzmógł zainteresowanie i pasję poznawczą dzieci.

    Tworząc scenariusz zajęć w terenie nauczyciel powinien znać praktyczne możliwości realizacji wybranych zadań.

    LITERATURA:
    Irena Berne "Zajęcia w terenie", WSiP, Warszawa 1984
    Jadwiga , Tadeusz Gorczyńscy "Wycieczki botaniczne", WSiP, Warszawa 1981
    Anna Maria Wójcie "Drzewa wokół nas", Lublin 1998
    Barbara Czogalik "Lekcje w lesie czyli praktyczne formy edukacji leśnej", Kalisz 1999

    Scenariusze...


    REKLAMA

    Publikacja archiwalna do pobrania z serwera FTP.

    Aby pobrać daną publikację wpisz jej numer:
    i naciśnij > > >

    UWAGA:
    Numer ukazuje się w lewym górnym rogu okna danej publikacji.

    Anna Kieś, Michalina Matuszek
    Szkoła Podstawowa nr 1 w Rydułtowach


  • Zaświadczenie online



    numer online: 40 gości

    reklama