Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10153
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Nieśmiałość

Nieśmiałość ma wiele odmian i rozmaicie przejawia się w różnym wieku. Każdy choć raz w życiu czuł się onieśmielony. Uczucie takie pojawia się najczęściej w sytuacjach nowych, nieznanych, kiedy nie wiemy, co robić, jak się zachować. Z czasem zdobywamy nowe doświadczenia, sprawdzamy swoje możliwości w różnych okolicznościach, a to sprawia, że czujemy się coraz pewniej. Są jednak osoby, u których nieśmiałość jest właściwością stałą, towarzyszy im w wielu różnorodnych sytuacjach i niejednokrotnie utrudnia im codzienne funkcjonowanie.

Nieśmiałość ujawnia się często już w dzieciństwie. O niektórych dzieciach można powiedzieć, że są nieśmiałe z natury – jest to ich cecha wrodzona, taki mają charakter i temperament. Często jednak nieśmiałość pojawia się jako skutek niewłaściwych metod wychowawczych stosowanych przez rodziców.

Nadmierne wyręczanie dziecka w wykonywaniu codziennych czynności daje mu do zrozumienia, że samo nie potrafi sobie z nimi poradzić. Jednocześnie dziecku zaczyna brakować wiary we własne możliwości, zaczyna postrzegać siebie jako kogoś niezaradnego, gorszego od innych. Przyczyną nieśmiałości może być również stawianie dziecku zbyt wysokich wymagań, nadmierna surowość i częste krytykowanie.

Nieśmiałość powoduje niekorzystne skutki w tych sferach: w sferze społecznej - utrudnione staja się kontakty z ludźmi, pojawia się wycofywanie i izolacja od otoczenia.


REKLAMA

W sferze poznawczej następuje utrudniona koncentracja i myślenia. W sferze emocji i uczuć pojawiają się symptomy lękliwości -głównie lęku przed negatywną oceną ze strony innych ludzi i poczucie zagrożenia, niepewność działania, strach przed oceną.

Przeżywaniu nieśmiałości często towarzyszą objawy fizjologiczne charakterystyczne dla lęku takie jak napięcie mięśniowe (trudności mowy i oddychania, niezręczność ruchów, zmęczenie), bladnięcie, czerwienienie się, pocenie się. Niektóre z nich mogą być łatwo zaobserwowane i rozpoznane przez otoczenie jako oznaki nieśmiałości. Obawa przed tym często stanowi dodatkowy czynnik potęgujący nieśmiałość.

Już dziecko 3-4 miesięczne odróżnia bliskie osoby od obcych, na których reaguje płaczem. Jednak to nie powinno nas niepokoić, ponieważ jest to prawidłowość rozwojowa, która utrzymuje się przez kilkanaście miesięcy życia. Zwykle oniemienie, bojaźliwość zmniejsza się z wiekiem. U starszych dzieci nieśmiałość przejawia się w rumienieniu się, jąkaniu, małomówności i odruchach (np.: skubanie odzieży, opuszczenie głowy, drapanie się). Około 5.-6 roku życia pojawia się typowa nieśmiałość publiczna. Jej źródłem jest niepewność, jak dziecko zostanie ocenione, odebrane przez rówieśników, porównywanie z innymi. W okresie dojrzewania nieśmiałość może narastać z powodu towarzyszącej nastolatkowi obawy, jak inni oceniają zmieniający się w tym okresie wygląd i zachowanie.

W tym wieku nieśmiałość w większym stopniu dotyka dziewczynki niż chłopców.

Nieśmiałość jest szkodliwa ponieważ:

  • utrudnia poznawanie nowych ludzi, skutecznego działania oraz podejmowania inicjatyw.
  • przeszkadza w wyrażaniu opinii i pragnień, obronie swoich praw i pełnieniu funkcji przywódczych,
  • sprawia, że inni nie doceniają naszych mocnych stron,
  • hamuje działalność twórczą,
  • powoduje życie w izolacji, bez przyjaciół i kolegów,
  • może być czynnikiem wywołującym stany depresyjne.

    W celu niwelowania nieśmiałości warto jak najczęściej wzmacniać w dziecku poczucie własnej wartości i wiarę w swoje siły. Dostrzegajmy jego zalety, mocne strony, zauważajmy i chwalmy wszystkie sukcesy i osiągnięcia. Jednocześnie dajmy mu do zrozumienia, że nie musi być dobre we wszystkim, że ma prawo do błędów. Pokażmy mu, że nie tylko ono napotyka na niepowodzenia, że i nam zdarzają się porażki, jednak potrafimy sobie z nimi radzić i wyciągać z nich konstruktywne wnioski na przyszłość.

    Umiejętności, które warto rozwijać u dziecka w celu pokonania nieśmiałości:

  • Ćwiczymy z dzieckiem zachowania typowe dla różnych sytuacji społecznych np. prowadzenie rozmowy telefonicznej, robienie zakupów w sklepie.
  • Uczymy dziecko jak zapoznać się z innym dzieckiem czy przyłączyć się do grupy.
  • Ćwiczymy niektóre typowe pozdrowienia, zdania rozpoczynające i kończące rozmowę, zwroty grzecznościowe ale nie zmuszamy dziecka do mówienia kwestii, które mu się nie podobają.
  • Jeśli dziecko jest obiektem drwin z powodu jakiegoś nieadekwatnego do wieku zachowania, to staramy się wyeliminować to zachowanie (np. ssanie kciuka, nawyki).
  • Dziecko powinno uczyć się patrzenia ludziom w oczy, utrzymywania kontaktu wzrokowego.
  • Stwarzamy okazje do "występowania na scenie" w sytuacjach pozbawionych ryzyka, najpierw w obecności osób znanych, w małym gronie.

    Ważne jest również, aby okazywać dziecku zrozumienie dla jego problemów, nie ośmieszać go i nie krytykować. Dziecko musi czuć, że jest kochane i akceptowane, niezależnie od tego, jakie jest. Kiedy wśród najbliższych czuje się dobrze i bezpiecznie, wzrasta jego samoocena oraz wiara we własne siły, a wówczas z większą chęcią podejmuje ono stawiane mu przez życie wyzwania.

    Grażyna Wilczyńska


  • Zaświadczenie online



    numer online: 114 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: